Aralık 2025’e girerken Avrupa Birliği’nin hızlı uyarı sistemi RASFF, Türkiye’den giden bazı gıda ürünleriyle ilgili art arda beş kritik bildirim yayınladı. Ürünler arasında antep fıstığından kuru incire, biberden domatese ve hatta üzüm yapraklarına kadar geniş bir liste var. Peki bu uyarılar ne anlama geliyor? Neden sıklaştı? Tüketici ve üretici cephesinde nelere dikkat edilmeli?

2025’te Türk Gıdalarına AB’den Peş Peşe Uyarılar: Fıstık, İncir, Biber ve Domateste Neler Oluyor?

1) Antep Fıstığında Okratoksin A Alarmı

Bildirim No: 2025.9710 —  Hollanda

Hollanda sınır kontrolünde yapılan analizde Türk menşeli antep fıstığı çekirdeklerinde Okratoksin A tespit edildi ve ürün resmi olarak alıkondu. Ürün AB pazarına hiç girmedi.

Okratoksin A nedir?
Depolama koşulları kötü olduğunda oluşabilen, böbrek üzerinde toksik etki yapabilen bir küf toksinidir. Fıstık, kahve, tahıl ve kuru meyvelerde görülebilir.

2) Kuru İncirde Aflatoksin Sınır Aşımı

Bildirim No: 2025.9747 —  Bulgaristan

Kuru incir AB’nin en sık kontrol ettiği Türk ürünlerinden biri. 5 Aralık’ta yapılan analizde aflatoksin limiti aşılınca sevkiyat imha edildi. Yine ürün piyasaya ulaşmadan durdurulmuş oldu.

Aflatoksin neyi etkiler?
Depolama ve kurutma sorunlarından kaynaklanan bir küf toksinidir; karaciğer üzerinde olumsuz etkileri olduğu için AB’de çok sıkı limitlerle takip edilir.

3) Biberde Indoxacarb Kalıntısı

Bildirim No: 2025.9746 —  Bulgaristan

Taze biberde yapılan analizde indoxacarb adlı pestisit kalıntısının limitin çok üzerinde olduğu belirlendi. Ürün sınırda durduruldu ve imhaya gönderildi.

Neden önemli?
AB, pestisit toleransında “sıfıra yakın hata payı” ile çalışıyor. Limit aşımı olduğunda ürünün ticarete devam etmesi mümkün değil.

4) Domateste Acetamiprid Fazlalığı

Bildirim No: 2025.9745 —  Bulgaristan

Taze domateslerde acetamiprid kalıntısı sınırın üstündeydi. Bu nedenle ürün ihracatçıya geri gönderildi. “Ciddi risk” sınıfında değerlendirildi.

5) Üzüm Yapraklarında Pestisit Kokteyli Şüphesi

Bildirim No: 2025.9742 —  Avusturya

Türkiye’den gelip Belçika üzerinden Avrupa’ya dağıtılan üzüm yapraklarında birden fazla pestisit kalıntısı tespit edildi. Ürün piyasadan toplatıldı ve alıcı ülkeler bilgilendirildi.

Peki Bu Bildirimler Neden Ardı Ardına Geldi?

2025 yılı, özellikle mykotoksin (aflatoksin, okratoksin) ve pestisit kalıntıları açısından Türkiye’nin en sık denetlendiği dönemlerden biri oldu. Bunun birkaç nedeni var:

• AB, 2025 itibarıyla tarım ürünlerinde MRL (maksimum kalıntı limitleri) için daha sıkı güncellemeler yaptı.

• Depolama, kurutma ve sıcaklık kontrolleri düzgün yapılmazsa mykotoksin artışı kaçınılmaz oluyor.

• Bazı ihracatçılar hâlâ “AB uyumlu üretim” konusunda yeterli laboratuvar desteği almıyor.

• Sebze ihracatında yoğun talep → hızlı üretim → yanlış/kontrolsüz pestisit kullanımı riski doğuyor.

Türkiye İçin Çıkartılacak Dersler

Bu bildirimler aslında bir “kırmızı kart” değil; düzeltilmesi gereken alanları gösteren bir geri bildirim:

• İhracat öncesi zorunlu toksin ve pestisit analizleri standartlaştırılmalı.

• Çiftçi rehberliği ve ilaçlama eğitimleri artırılmalı.

• Kurutma–depoda nem kontrolü geliştirilerek mykotoksin sorunu minimize edilebilir.

• Laboratuvar sonuçlarının dijital izlenebilirliği AB’de güven oluşturur.