Ekşi Mayalı Ekmek Gerçekten Sadece Un, Su ve Mayadan mı İbaret? Etiketteki İki Koruyucu Dikkat Çekiyor

“Ekşi mayalı”, “artizan”, “yöresel”... Bu ifadeler birçok tüketicide daha doğal, geleneksel ve katkısız bir ürün algısı oluşturabiliyor.

Peki ambalajı elinize alıp içindekiler bölümünü gerçekten okuyor musunuz?

İncelediğimiz bir “Ekşi Mayalı Artizan Yöresel Ekmek” etiketinde; tandır unu, buğday unu, su, ekşi maya ve tuzun yanı sıra sorbik asit ve kalsiyum propiyonat adlı iki koruyucu madde de yer alıyor.

İşte tam da burada etiket okuma alışkanlığı devreye giriyor.

➡️ İçindekiler listesinde neler var?

Ürünün etiketinde şu içerikler belirtiliyor:

Tandır unu, buğday unu, su, ekşi maya, tuz, sorbik asit ve kalsiyum propiyonat.

Sorbik asit, gıdalarda mikrobiyal gelişimi sınırlandırmak amacıyla kullanılan bir koruyucudur. Kalsiyum propiyonat da özellikle küf ve bazı mikroorganizmaların gelişimini önlemek amacıyla fırıncılık ürünlerinde kullanılan propiyonat grubundaki koruyuculardan biridir. Tarım ve Orman Bakanlığı laboratuvar kaynaklarında propiyonatların fırıncılık ürünlerinde antimikrobiyal koruyucu olarak kullanıldığı belirtilmektedir. Gıda Kontrol Laboratuvarları

Burada önemli olan nokta şu:

Bir katkı maddesinin bulunması, tek başına ürünün “zararlı” olduğu anlamına gelmez.

Asıl soru, hangi üründe, hangi miktarda ve hangi koşullarda kullanılmasına izin verildiğidir.

⚠️ “Ekşi mayalı” ekmekte koruyucu kullanılması neden dikkat çekiyor?

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Güvenilir Gıda platformunda yer alan güncel bilgilendirmeye göre; ekmek, tam buğday ekmeği, tam buğday unlu ekmek, kepekli ekmek ve ekşi hamur ekmeğinde gıda katkı maddelerinin kullanımına izin verilmediği, bu ürünlerin yapımında kullanılan buğday ununa ise un üretimi aşamasında E300 (askorbik asit) kullanımına izin verildiği belirtiliyor. Güvenilir Gıda

Bu nedenle üzerinde “Ekşi Mayalı Artizan Yöresel Ekmek” ifadesi bulunan bir ürünün etiketinde sorbik asit ve kalsiyum propiyonat görülmesi, tüketici açısından sorgulanması gereken önemli bir ayrıntıdır.

Ancak yalnızca fotoğraftaki etikete bakarak ürünün mevzuata kesin olarak aykırı olduğunu söylemek doğru olmaz. Bunun için ürünün mevzuattaki ürün kategorisinin, üretim yönteminin ve işletmenin resmi kayıtlarının incelenmesi gerekir.

Başka bir ifadeyle:

Etiket, soru işaretini ortaya çıkarıyor; kesin hukuki sonucu ise yetkili denetim ve ürünün mevzuat kapsamındaki sınıflandırması belirler.

➡️ “Artizan” ve “yöresel” ifadeleri ne anlama geliyor?

Bir ürünün üzerinde “artizan”, “yöresel” veya “ekşi mayalı” ifadelerinin bulunması, tüketicinin otomatik olarak “katkısız” sonucuna ulaşması için yeterli değildir.

En güvenilir yaklaşım, ön yüzdeki pazarlama ifadelerinden önce “İçindekiler” bölümünü okumaktır.

Örneğin:

“Ekşi mayalı”

ifadesi size ürünün üretiminde ekşi maya kullanıldığını söyleyebilir.

Ancak bu ifade tek başına:

“Hiçbir koruyucu içermez.”

anlamına gelmez.

Bu nedenle tüketicinin bakması gereken ilk yerlerden biri ürünün arka yüzündeki içerik listesidir.

⚠️ Peki tüketici ekmek alırken nelere bakmalı?

Bir ekmek satın alırken yalnızca ön yüzündeki “köy ekmeği”, “yöresel”, “artizan” veya “ekşi mayalı” ifadelerine bakmak yerine şu dört adım uygulanabilir:

1. İçindekiler bölümünü okuyun

Un, su, maya ve tuz dışında neler olduğunu kontrol edin.

2. Katkı maddelerini görün

E kodları veya katkı maddelerinin isimleri varsa ne amaçla kullanıldığını araştırın.

3. Besin değerlerini inceleyin

Özellikle tuz, enerji, karbonhidrat ve lif gibi değerleri porsiyonunuzla birlikte değerlendirin.

4. Tarihe bakın

TETT ve STT aynı şey değildir. Ürünün üzerinde hangisinin bulunduğunu kontrol edin ve özellikle STT geçmiş ürünleri tüketmeyin.

➡️ Etiketi okumadan “doğal” demeyin

Bu ekmek örneği bize çok basit ama önemli bir sağlık okuryazarlığı mesajı veriyor:

Bir gıdanın ön yüzündeki ifadeler bize ürünün pazarlama kimliğini anlatabilir; arka yüzündeki içerik listesi ise ürünün bileşimini anlamamıza yardımcı olur.

“Ekşi mayalı”, “artizan” veya “yöresel” ifadelerini gördüğümüzde doğrudan “katkısız” sonucuna ulaşmak yerine, birkaç saniyemizi ayırıp İçindekiler bölümünü okumak daha doğru bir tüketici davranışıdır.

Bu örnekte ise ayrıca dikkat çekici bir mevzuat sorusu ortaya çıkıyor: Etiketinde sorbik asit ve kalsiyum propiyonat bulunan bu ürünün, “ekşi hamur ekmeği” kategorisindeki katkı maddesi kuralları bakımından uygunluğu nasıl değerlendirilmeli?

Bu sorunun kesin yanıtı, yalnızca fotoğrafa değil, ürünün resmi ürün kategorisine ve yetkili denetim kayıtlarına bakılarak verilebilir. Bakanlığın güncel tüketici bilgilendirmesinde ekşi hamur ekmeklerinde katkı maddelerine ilişkin açık bir kısıtlama bulunmaktadır. Güvenilir Gıda

Sağlık okuryazarlığı bazen çok basit bir alışkanlıkla başlar: Paketi çevirin ve etiketi okuyun.