Sağlık Gerçekleri: Ünlüler ve Medya Gençlerin Sağlık Algısını Nasıl Etkiliyor?

Genç Psikolojisi, Risk Algısı ve Gerçek Hayat Örnekleri

Neden Ünlüler Gençler İçin Bu Kadar Etkili?

Gençlik dönemi, kimlik keşfi ve sosyal çevre ile etkileşimin yoğun olduğu bir süreçtir. Bu dönemde gençler, kendi kararlarını oluştururken aileden ve okuldan daha çok medya figürlerine, spikerlere ve sosyal medya fenomenlerine bakma eğilimindedir. Görünür olmak, takipçi sayısı yüksek olmak ya da popüler içerikler üretmek, bu kişileri gençlerin rol modelleri hâline getirir.

Bu durum, sadece eğlence kültürüyle sınırlı kalmaz. Ünlü isimlerin sağlıkla ilgili tutumları ve sözleri, gençlerin davranış modellerini ciddi şekilde etkileyebilir.

Olumlu Etki: Semiramis Pekkan’dan Sağlık Uyarısı

2025’in son günlerinde, Semiramis Pekkan’ın YouTube üzerinden yaptığı açıklamalar, gençler arasında ciddi ilgi topladı. Pekkan, akciğer kanseri tedavisi gördüğünü ve hastalığının geçmişte kullandığı tütün ürünleriyle ilişkili olduğunu açıkladı. Özellikle elektronik sigaralar konusunda uyarıda bulundu ve “elektronik sigaranın zararsız olduğu düşüncesi beni mahvetti” ifadelerini kullandı.

Pekkan’ın mesajı şu idi:

“Kimse elektronik sigaranın masum olduğunu düşünmesin. Genç arkadaşlarım asla tütün ya da elektronik sigara kullanmasın.”

Bu tür kişisel deneyimler, gençlerin “bana bir şey olmaz” algısını sorgulamalarına yardımcı olur. Bir ünlünün kendi sağlığıyla ilgili samimi ve sert uyarısı, soyut sağlık mesajlarından çok daha güçlü bir şekilde algılanır.

Olumsuz Örnekler ve Risk: Uyuşturucu Haberleri ve Genç Algısı

2025 Aralık ayında Türkiye’de yürütülen uyuşturucu soruşturmaları gündemin önemli maddelerinden biri oldu. Medya dünyasından ve sosyal çevreden çok sayıda isim bu kapsamda anıldı veya soruşturma süreçlerine dahil edildi.

Bu tip haberler, özellikle gençler arasında:

• Risk davranışlarının normalleşmesine,

• “Her şey denemeye değer” gibi yanlış bir merak duygusuna,

• Ve özellikle adli süreçler hakkında yetersiz bilgi nedeniyle yanıltıcı algılara yol açabilir.

Bu noktada gençlerin manipülasyona daha açık olduğu psikolojik ve sosyal gerçeklikler devreye girer.

Gençler Neden Daha Kolay Etkilenir?

Gelişimsel süreçler, gençlerin karar alma mekanizmalarını yetişkinlerden farklı kılar. Risk değerlendirme, sonuç öngörme ve uzun vadeli düşünme becerileri tam olarak olgunlaşmamıştır. Bu durum, gençlerin:

• Popüler figürlerden gelen mesajlara daha kolay tepki vermesine,

• Ait olma ihtiyacının davranış tercihlerini şekillendirmesine,

• Sosyal medya içeriklerine yoğun şekilde maruz kalmalarına
  neden olur.

Bu nedenle gençler, söz konusu sağlık davranışları olduğunda kendilerini daha az eleştirel filtreyle ifade eğiliminde görebilir.

İstihbarat Bakış Açısı: Haberin Yayılımı Nasıl Etki Yaratır?

Bir olayın geniş kitlelere ulaşması, genellikle o olayın ciddiyetiyle değil, medyada işleniş biçimiyle olur. Özellikle uyuşturucu kullanımı ile ilişkilendirilen haberlerin tekrar edilmesi, gençlerin gözünde bu davranışı sıradanlaştırabilir.

Bu durum, davranışın riskini ve sonuçlarını hafife alan bir algı yaratabilir. Haberin ilgi çekici bir başlıkla paylaşılması, tıklanma odaklı içeriğin genç zihninde “merak uyandırma” etkisi yaratması gibi algoritmik etkileşimler de bu yönü güçlendirir.

Bu nedenle, olumsuz haberlerin yalnızca olay odaklı değil; koruyucu açıklamalar ve sağlık uyarılarıyla birlikte sunulması gerekir.

Ünlüler, Medya ve Etik Sorumluluk

Ünlü kişilerin davranışlarının toplumsal etkileri göz önüne alındığında, onların sağlık konularında sorumlu bir dil benimsemesi, gençler üzerinde olumlu etki yaratabilir. Aynı şekilde medya organları da; haberleri aktarırken eğitici ve doğru bilgi odaklı bir yaklaşımı tercih etmelidir.

Bu yaklaşım, risk davranışlarının romantize edilmesini önler ve gençlerin bilimsel bilgiye dayalı kararlar alma becerisini destekler.

Toplum Sağlığı ve Gençlerin Geleceği

Ünlü kişilerin davranışları ve sözleri, gençlerin sağlık tercihleri üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. Doğru mesajlar, koruyucu davranışların yaygınlaşmasına katkı sunarken; yanlış anlaşılmış veya eksik bilgi içeren haberler risk davranışlarını pekiştirebilir.

Toplum sağlığını korumak, yalnızca tedavi hizmetleriyle sınırlı değildir. Aynı zamanda gençlerin eleştirel düşünme becerilerini güçlendirmek, doğru rol modelleri teşvik etmek ve güvenilir bilgi sağlayacak medya anlayışını desteklemekle mümkündür.

Bu yazı, Türkiye Sağlık Vakfı “Sağlık Gerçekleri” kitabının bir bölümü kapsamında Dr. Murat Balaban (Ph.D) tarafından hazırlanmıştır.
Kitap, okuyuculara sağlık alanına bütüncül bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.