Diğer
Dikkat Gerekir
Yaşlılarda Kullanım
65 yaş üstü bireylerde ilaç ve tedavi uygulamalarının özel değerlendirme ve doz ayarlaması gerektiren farmakolojik yaklaşımıdır.
Nedir?
Yaşlılarda kullanım, ilaçların, tıbbi cihazların, gıda takviyelerinin veya diğer sağlık ürünlerinin 65 yaş ve üzeri bireylerde uygulanmasına ilişkin özel değerlendirme ve önlemleri ifade eden farmakolojik ve klinik bir kavramdır. Yaşlanma ile birlikte organ fonksiyonlarında azalma, metabolizma değişiklikleri, çoklu ilaç kullanımı (polifarmasi) ve kronik hastalıkların artması nedeniyle yaşlı bireylerde ilaç etkinliği ve güvenliği genç erişkinlerden farklılık gösterir.
Yaşlı hastalarda böbrek ve karacijer fonksiyonlarının azalması ilaç eliminasyonunu yavaşlatır, vücut kompozisyonundaki değişiklikler (yağ dokusunun artması, su oranının azalması) ilaç dağılımını etkiler. Bu nedenle birçok ilaç için doz ayarlaması gerekir ve yan etki riski artar. Geriatrik farmakoloji, bu özel popülasyonda güvenli ve etkili tedavi sağlamak için kritik öneme sahiptir.
Nerelerde kullanılır?
İlaç tedavisi, gıda takviyeleri, tıbbi cihazlar, aşılama programları, cerrahi müdahaleler, rehabilitasyon, beslenme desteği
Yararları
Yaşlı hastalara özel doz ayarlamaları sayesinde tedavi etkinliği artar
Yan etki ve ilaç etkileşimi risklerinin önceden değerlendirilmesi ile güvenlik sağlanır
Polifarmasi yönetimi ile gereksiz ilaç kullanımı azaltılır
Yaşa özgü farmakokinetik değişikliklerin dikkate alınması ile toksik etkiler önlenir
Kronik hastalıkların daha iyi yönetimi ve yaşam kalitesinin artırılması sağlanır
Dikkat edilmesi gerekenler
Uygunsuz ilaç kullanımı durumunda yan etki riski genç erişkinlere göre 2-3 kat daha yüksektir
Polifarmasi nedeniyle ilaç etkileşimleri ve advers reaksiyonlar artabilir
Bilişsel bozukluklar nedeniyle tedaviye uyum sorunları yaşanabilir
Bazı ilaçlar yaşlılarda düşme, konfüzyon, üriner retansiyon gibi geriatrik sendromlara yol açabilir
Yetersiz doz ayarlaması durumunda böbrek veya karacijer hasarı riski artar
Beers Kriterleri'nde belirtilen potansiyel uygunsuz ilaçlar ciddi komplikasyonlara neden olabilir
Tipik kaynaklar
Reçeteli ilaçlar, reçetesiz ilaçlar, vitamin ve mineral takviyeleri, medikal beslenme ürünleri, geriatrik formülasyonlar, yavaş salımlı preparatlar
