Genel Katkı Maddesi
Dikkat Gerekir
Yapay Tatlandırıcı
Şekerin yerini alan, düşük veya sıfır kalorili sentetik tatlandırıcılar; belirlenen limitlerde güvenli ancak aşırı tüketimde dikkatli olunmalı.
Nedir?
Yapay tatlandırıcılar, şekerin yerini alarak gıdalara tatlı tat veren, ancak şekerden çok daha az kalori içeren veya hiç kalori içermeyen sentetik veya doğal kaynaklı bileşiklerdir. Aspartam, sakarin, sukraloz, asesülfam-K, neotam ve advantam gibi çeşitleri bulunur ve şekerden yüzlerce kat daha yoğun tatlılık sağlayabilirler.
Bu maddeler, kan şekeri seviyesini doğrudan etkilemediği için diyabetik hastalar ve kilo kontrolü yapan bireyler tarafından tercih edilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve gıda güvenliği otoriteleri tarafından belirlenen günlük kabul edilebilir alım (ADI) değerleri dahilinde kullanımları güvenli kabul edilmektedir.
Nerelerde kullanılır?
Diyet içecekler, light gıdalar, şekersiz sakızlar, diyabetik ürünler, düşük kalorili tatlılar, ilaç şurupları, ağız bakım ürünleri, protein tozları, enerji barları
Yararları
Kalori alımını azaltarak kilo kontrolüne yardımcı olabilir
Kan şekeri seviyesini doğrudan etkilemez, diyabet hastaları için uygun seçenek olabilir
Diş çürümesine neden olmaz, şekere göre diş sağlığı açısından daha güvenlidir
Şekerden çok daha az miktarda kullanılarak aynı tatlılık elde edilir
Gıda endüstrisinde maliyet tasarrufu sağlar
Dikkat edilmesi gerekenler
Bazı kişilerde baş ağrısı, mide rahatsızlığı gibi yan etkiler görülebilir (bireysel duyarlılık)
Yüksek dozlarda tüketimde potansiyel sağlık riskleri tartışmalıdır (uzun vadeli etkilere dair çalışmalar devam etmektedir)
Fenilketonüri (PKU) hastaları aspartam tüketiminden kaçınmalıdır (fenilalanin içerir)
Bazı çalışmalar bağırsak mikrobiyotasını etkileyebileceğini öne sürmektedir (kanıt düzeyi orta)
Aşırı tüketim durumunda laksatif etki yapabilir (özellikle polioller)
WHO 2023 raporunda, kilo kaybı için uzun vadeli faydası olmadığı ve metabolik hastalık riskini artırabileceği belirtilmiştir
Tipik kaynaklar
Diyet kolalar, zero içecekler, şekersiz sakızlar, light yoğurtlar, diyabet çikolataları, tatlandırıcı tabletler, protein tozları, şekersiz reçeller, diyet pudingler, ağız gargaraları