Diğer
Riskli
Takviye-İlaç Etkileşimi
Besin takviyeleri ile ilaçların birlikte kullanımında ortaya çıkan, ilaç etkinliğini veya güvenliğini etkileyen farmakolojik etkileşimler.
Nedir?
Takviye-ilaç etkileşimi, besin takviyeleri (vitamin, mineral, bitkisel ürünler vb.) ile reçeteli veya reçetesiz ilaçların birlikte kullanımı sonucu ortaya çıkan farmakolojik etkileşimleri ifade eder. Bu etkileşimler, ilacın emilimini, metabolizmasını, dağılımını veya atılımını etkileyerek ilacın etkinliğini azaltabilir veya artırabilir, ya da beklenmeyen yan etkilere neden olabilir.
Takviye-ilaç etkileşimleri, takviyelerin ilaç metabolizmasında rol oynayan enzimleri (özellikle sitokrom P450 sistemi) indüklemesi veya inhibe etmesi, ilaçlarla aynı reseptörlere bağlanması, emilim süreçlerinde rekabet etmesi veya ilaçların protein bağlanmasını etkilemesi gibi çeşitli mekanizmalarla gerçekleşebilir. Örneğin, sarı kantaron antidepresan ilaçların etkinliğini azaltabilirken, K vitamini kan sulandırıcı ilaçların etkisini düşürebilir.
Nerelerde kullanılır?
İlaç güvenliği, farmakovijilans, klinik farmakoloji, hasta danışmanlığı, eczacılık hizmetleri, tıbbi tedavi planlaması
Yararları
Potansiyel etkileşimlerin bilinmesi, ilaç tedavisinin etkinliğinin korunmasına yardımcı olur
Bilinçli kullanım ile beklenmeyen yan etkilerin önlenmesi mümkündür
Sağlık profesyonellerinin bilgilendirilmesi durumunda doz ayarlamaları yapılabilir
Hasta güvenliğinin artırılmasına katkı sağlar
Dikkat edilmesi gerekenler
İlaç etkinliğinin azalması veya tamamen kaybolması (örn: sarı kantaron ile antidepresan, doğum kontrol hapları)
İlaç toksisitesinin artması ve ciddi yan etkiler (örn: gingko biloba ile kan sulandırıcılar - kanama riski)
Tedavi başarısızlığı ve hastalığın ilerlemesi
Kan şekeri düzenleyici ilaçlarla etkileşim sonucu hipoglisemi veya hiperglisemi
Organ transplantasyonu sonrası kullanılan immünsüpresif ilaçların etkisinin azalması (örn: sarı kantaron ile siklosporin)
Kanser kemoterapisinin etkinliğinin değişmesi
Kardiyovasküler ilaçlarla etkileşim sonucu kalp ritim bozuklukları
Antikoagülan ilaçlarla etkileşimde kanama veya pıhtılaşma riski (örn: K vitamini, omega-3, gingko)
Tipik kaynaklar
Sarı kantaron, gingko biloba, ginseng, kalsiyum takviyeleri, demir takviyeleri, magnezyum, K vitamini, omega-3 yağ asitleri, probiyotikler, protein tozları, bitkisel çaylar