İlaç Etken Maddesi
Dikkat Gerekir
Metformin
Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan, kan şekerini düşüren birinci basamak reçeteli ilaç etken maddesi.
Nedir?
Metformin, biguanid sınıfından oral antidiyabetik bir ilaç etken maddesidir. Kimyasal adı 1,1-dimetilbiguanid hidroklorür olan bu bileşik, karaciğerde glukoz üretimini azaltarak, kas dokusunda insülin duyarlılığını artırarak ve bağırsaklardan glukoz emilimini azaltarak kan şekeri düzeyini düşürür.
Metformin, 1950'lerde keşfedilmiş ve 1995 yılından itibaren Türkiye'de kullanıma girmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün temel ilaçlar listesinde yer alan metformin, tip 2 diyabet tedavisinde birinci basamak ilaç olarak kabul edilir ve milyonlarca hasta tarafından güvenle kullanılmaktadır.
Nerelerde kullanılır?
İlaç (tip 2 diyabet tedavisi), Polikistik over sendromu tedavisi, Prediabet yönetimi, Gestasyonel diyabet tedavisi
Yararları
Tip 2 diyabette kan şekeri kontrolünü sağlar (Kanıt düzeyi: Yüksek, randomize kontrollü çalışmalar)
Kardiyovasküler hastalık riskini azaltır (Kanıt düzeyi: Orta-Yüksek)
Kilo alımına neden olmaz, hatta hafif kilo kaybı sağlayabilir (Kanıt düzeyi: Orta)
Hipoglisemi (düşük kan şekeri) riski düşüktür (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Polikistik over sendromunda (PKOS) yardımcı tedavi olarak kullanılabilir (Kanıt düzeyi: Orta)
Gestasyonel diyabet tedavisinde alternatif olarak değerlendirilebilir (Kanıt düzeyi: Orta)
Prediabette diyabet gelişimini geciktirebilir (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Bazı çalışmalarda kanser riskini azaltabileceği öne sürülmüştür (Kanıt düzeyi: Düşük, araştırma aşamasında)
Dikkat edilmesi gerekenler
Gastrointestinal yan etkiler: bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı (en sık görülen, %20-30)
Vitamin B12 eksikliği riski (uzun süreli kullanımda %10-30)
Laktik asidoz riski (çok nadir ama ciddi, özellikle böbrek yetmezliğinde)
Metalik tat alma
İştah azalması
Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda kontrendike
Ciddi karaciğer hastalığında kullanılmamalı
Ağır kalp yetmezliği ve akut miyokard enfarktüsünde dikkatli kullanılmalı
Radyolojik kontrast madde uygulaması öncesi ve sonrası geçici olarak kesilmeli
Alkol tüketimi ile birlikte laktik asidoz riskini artırabilir
Tipik kaynaklar
Reçeteli tablet formları (500 mg, 850 mg, 1000 mg), Uzatılmış salınımlı tablet formları, Kombine antidiyabetik preparatlar