Mineral
Güvenli
İyot
Tiroid hormonlarının yapısında yer alan, metabolizma ve beyin gelişimi için gerekli esansiyel bir eser elementtir.
Nedir?
İyot (I), atom numarası 53 olan bir halojen grubu elementidir. Vücutta tiroid hormonlarının (tiroksin-T4 ve triiyodotironin-T3) yapısında yer alan esansiyel bir eser elementtir. İnsan vücudu iyotu kendi üretemediği için dışarıdan alınması zorunludur.
Tiroid bezinin normal çalışması, metabolizma düzenlenmesi, büyüme ve gelişme için kritik öneme sahiptir. Yetişkin bir insanın vücudunda ortalama 15-20 mg iyot bulunur ve bunun %70-80'i tiroid bezinde depolanır. Günlük iyot ihtiyacı yaşa ve fizyolojik duruma göre değişir; yetişkinlerde 150 mcg, hamile ve emziren kadınlarda 220-290 mcg'dır.
Nerelerde kullanılır?
Gıda takviyesi, iyotlu sofra tuzu, tiroid hastalıklarının tedavisi, antiseptik ve dezenfektan (povidon iyot), radyolojik kontrast madde, hamilelik ve emzirme döneminde destek, endemik guatr önleme programları
Yararları
Tiroid hormonlarının sentezi için gereklidir (Kanıt düzeyi: Kesin/Bilimsel konsensüs)
Normal metabolizma hızının sürdürülmesini sağlar
Beyin gelişimi ve bilişsel fonksiyonları destekler, özellikle fetüs ve çocukluk döneminde kritiktir (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Enerji üretimi ve vücut ısısının düzenlenmesine katkıda bulunur
Guatr (tiroid bezinin büyümesi) oluşumunu önler (Kanıt düzeyi: Kesin)
Kretenizm (iyot eksikliğine bağlı zihinsel gerilik) riskini azaltır
Bağışıklık sistemi fonksiyonlarını destekler
Cilt, saç ve tırnak sağlığına katkıda bulunur
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşırı alımda (>1100 mcg/gün) tiroid fonksiyon bozuklukları (hipertiroidi veya hipotiroidi) gelişebilir (Kanıt düzeyi: Yüksek)
İyot alerjisi olan kişilerde anafilaktik reaksiyonlara neden olabilir
Hashimoto tiroiditi gibi otoimmün tiroid hastalıklarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir
Aşırı dozda mide bulantısı, kusma, ishal ve karın ağrısı görülebilir
Uzun süreli yüksek doz kullanımda iyodizm (metalik tat, ağız yaraları, sivilce benzeri döküntüler) gelişebilir
Hamilelikte aşırı alım fetal tiroid fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir
Bazı ilaçlarla (lityum, amiodaron) etkileşime girebilir
Radyoaktif iyot tedavisi alan hastalarda özel dikkat gerektirir
Tipik kaynaklar
İyotlu sofra tuzu, deniz ürünleri (balık, midye, karides, deniz yosunu), süt ve süt ürünleri, yumurta, deniz tuzu, iyotlu ekmek, multivitamin ve mineral takviyeleri, tiroid ilaçları