Gıda Kaynaklı Hastalık Nedir? | İçindekiler Sözlüğü - Türkiye Sağlık Vakfı | Herkes İçin Sağlık Ana içeriğe geç

Gıda Kaynaklı Hastalık Nedir? | İçindekiler Sözlüğü

Etken madde, gıda katkısı ve kozmetik içerikler — bilimsel kaynaklara dayalı.

Diğer Tehlikeli

Gıda Kaynaklı Hastalık

Son güncelleme: 20 Ekim 2026

Kontamine gıda tüketimi sonucu gelişen, gastrointestinal semptomlarla seyreden ve ciddi komplikasyonlara yol açabilen enfeksiyon veya zehirlenme durumu.

Nedir?

Gıda kaynaklı hastalık (foodborne disease), kontamine gıda veya içeceklerin tüketilmesi sonucu ortaya çıkan enfeksiyon veya intoksikasyon durumlarıdır. Bakteriler (Salmonella, E. coli, Listeria), virüsler (Norovirüs, Hepatit A), parazitler (Toxoplasma, Giardia), mantarlar ve bunların ürettiği toksinler ile kimyasal maddeler gıda kaynaklı hastalıklara neden olabilir. Bu hastalıklar genellikle bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve ateş gibi gastrointestinal semptomlarla kendini gösterir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 600 milyon kişi gıda kaynaklı hastalıklardan etkilenmekte ve 420.000 kişi hayatını kaybetmektedir. Yetersiz hijyen, uygunsuz saklama koşulları, çapraz kontaminasyon ve yetersiz pişirme başlıca risk faktörleridir.

Nerelerde kullanılır?

Hastalık durumu olduğu için kullanım alanı yoktur; önleme ve kontrol stratejileri gıda üretimi, işleme, depolama, hazırlama alanlarında uygulanır

Yararları

Bu bir hastalık durumu olduğu için doğrudan yararı yoktur Farkındalık artışı gıda güvenliği standartlarının gelişmesine katkı sağlar Halk sağlığı izleme sistemlerinin güçlenmesine yol açar

Dikkat edilmesi gerekenler

Akut gastrointestinal semptomlar: ishal, kusma, bulantı, karın krampları (Kanıt düzeyi: Yüksek) Dehidratasyon ve elektrolit dengesizliği, özellikle çocuklar ve yaşlılarda (Kanıt düzeyi: Yüksek) Hemolitik üremik sendrom (HUS) gibi ciddi komplikasyonlar (E. coli O157:H7) (Kanıt düzeyi: Yüksek) Guillain-Barré sendromu (Campylobacter enfeksiyonu sonrası) (Kanıt düzeyi: Orta) Reaktif artrit ve kronik bağırsak sorunları (Kanıt düzeyi: Orta) Hamile kadınlarda düşük, ölü doğum riski (Listeria) (Kanıt düzeyi: Yüksek) Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde ölümcül seyir (Kanıt düzeyi: Yüksek) İş gücü kaybı ve ekonomik yük (Kanıt düzeyi: Yüksek)

Tipik kaynaklar

Çiğ veya az pişmiş et ve tavuk, pastörize edilmemiş süt ve ürünleri, yıkanmamış sebze-meyveler, kontamine su, çiğ yumurta, deniz ürünleri, hazır yemekler, delicatessen ürünleri
Bilgilendirme notu: Bu sözlükte yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı, tedavi veya kişisel sağlık önerisi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için hekiminize veya ilgili sağlık profesyoneline başvurun.