Diğer
Riskli
Gebelikte Bilgisayarlı Tomografi
Gebelikte acil durumlarda kullanılan X-ışınlı görüntüleme yöntemi; fetal radyasyon maruziyeti nedeniyle riskli, sadece zorunlu hallerde uygulanır.
Nedir?
Bilgisayarlı tomografi (BT), vücudun detaylı kesitsel görüntülerini elde etmek için X-ışınları kullanan ileri düzeyde bir görüntüleme yöntemidir. Gebelikte BT kullanımı, anne adayının hayati bir tıbbi durumu olduğunda ve diğer radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemleri (ultrason, MR) yetersiz kaldığında değerlendirilir.
Gebelik sırasında BT çekimi, fetüsü iyonize radyasyona maruz bırakır. Radyasyon dozu, taranan bölgeye, gebelik haftasına ve kullanılan tekniğe bağlı olarak değişir. Fetal radyasyon maruziyeti, özellikle organogenezin gerçekleştiği ilk trimesterde teratojen etkiler, gelişimsel anomaliler ve kanser riski açısından endişe yaratır.
Nerelerde kullanılır?
Tıbbi tanı, acil radyoloji, travma değerlendirmesi, pulmoner emboli tanısı, akut batın değerlendirmesi
Yararları
Hayati tanı koyma: Anne için hayati önem taşıyan acil durumların (pulmoner emboli, apandisit, travma) hızlı ve kesin tanısını sağlar
Alternatif yokluğunda kullanım: Ultrason ve MR'ın yetersiz kaldığı durumlarda kritik bilgi verir
Anne hayatını kurtarma: Annenin sağlığını tehdit eden durumların zamanında tespiti ve tedavisi mümkün olur
Dikkat edilmesi gerekenler
Fetal radyasyon maruziyeti: Özellikle ilk trimesterde teratojen etki riski (kanıt düzeyi: yüksek)
Gelişimsel anomaliler: Yüksek doz radyasyon (>100-200 mGy) durumunda organ gelişim bozuklukları riski (kanıt düzeyi: orta-yüksek)
Çocukluk çağı kanseri riski: Düşük dozlarda bile minimal artmış lösemi ve solid tümör riski (kanıt düzeyi: orta)
Büyüme geriliği: Yüksek doz maruziyetinde intrauterin büyüme kısıtlılığı olasılığı (kanıt düzeyi: orta)
Zihinsel gelişim etkileri: Özellikle 8-15. gebelik haftalarında yüksek doz maruziyetinde mental retardasyon riski (kanıt düzeyi: yüksek)
Kontrast madde riskleri: İyotlu kontrast maddelerin fetal tiroid fonksiyonlarını etkileme potansiyeli (kanıt düzeyi: düşük-orta)
Tipik kaynaklar
Hastane radyoloji bölümleri, acil servisler, görüntüleme merkezleri
