Bitkisel / Ekstre
Dikkat Gerekir
Fitoöstrojen
Bitkilerde bulunan, östrojen benzeri etkiler gösteren doğal bileşikler; menopoz desteği sağlar ancak hormonal etkileri nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.
Nedir?
Fitoöstrojenler, bitkilerde doğal olarak bulunan ve insan vücudunda östrojen hormonuna benzer yapısal ve işlevsel özelliklere sahip bileşiklerdir. İzofllavonlar, lignanlar, kumestanlar ve stilbenler olmak üzere dört ana sınıfa ayrılırlar. Bu bileşikler, vücuttaki östrojen reseptörlerine bağlanarak zayıf östrojenik veya anti-östrojenik etki gösterebilirler.
Fitoöstrojenler, östrojen hormonunun yapısını taklit ederek endokrin sistem üzerinde etkili olabilirler. Etkileri, vücuttaki östrojen seviyesine, tüketim miktarına ve bireyin metabolik özelliklerine bağlı olarak değişkenlik gösterir. En yaygın fitoöstrojenler soya fasulyesinde bulunan izoflavonlar (genistein, daidzein) ve keten tohumundaki lignanlardır.
Nerelerde kullanılır?
Fonksiyonel gıdalar, takviye edici gıdalar, menopoz destek ürünleri, soya bazlı gıdalar, bitkisel tedavi ürünleri, kozmetik ürünler (anti-aging kremler), hayvan yemi
Yararları
Menopoz semptomlarını (sıcak basması, gece terlemesi) hafifletmeye yardımcı olabilir (orta düzey kanıt)
Kemik sağlığını destekleyerek osteoporoz riskini azaltabilir (orta düzey kanıt)
Kardiyovasküler sağlığı iyileştirerek kalp hastalığı riskini düşürebilir (orta düzey kanıt)
Kolesterol seviyelerini dengelemeye yardımcı olabilir (orta düzey kanıt)
Antioksidan özellikleri sayesinde hücresel hasarı azaltabilir (düşük-orta düzey kanıt)
Bazı kanser türlerine (özellikle meme ve prostat kanseri) karşı koruyucu etki gösterebilir (tartışmalı, karışık kanıtlar)
Dikkat edilmesi gerekenler
Hormon duyarlı kanserlerde (meme, over, rahim kanseri) yüksek dozlarda tümör büyümesini etkileyebilir (düşük-orta düzey kanıt, tartışmalı)
Tiroid fonksiyonlarını etkileyerek hipotiroidizme katkıda bulunabilir, özellikle iyot eksikliği varsa (orta düzey kanıt)
Hamilelik ve emzirme döneminde yüksek dozlarda hormonal dengeyi etkileyebilir (önlem gerektirir)
Bebeklerde ve küçük çocuklarda hormonal gelişimi etkileyebilir (özellikle soya bazlı formülalarda, dikkat gerektirir)
Bazı bireylerde sindirim sistemi rahatsızlıkları (şişkinlik, gaz) yapabilir
Östrojen metabolizmasını etkileyen ilaçlarla etkileşime girebilir (tamoksifen gibi)
Tipik kaynaklar
Soya fasulyesi ve ürünleri (tofu, tempeh, soya sütü), keten tohumu, nohut, mercimek, fasulye, bezelye, yonca filizi, kırmızı yonca, susam, ayçiçeği çekirdeği, tam tahıllar, kuru meyveler, yeşil çay, kırmızı şarap