Diğer
Tehlikeli
Cıva
Yüksek toksisiteye sahip ağır metal; sinir sistemi, böbrek ve gelişimsel hasarlara neden olur, kullanımı büyük ölçüde yasaklanmıştır.
Nedir?
Cıva (Hg), oda sıcaklığında sıvı halde bulunan, gümüş renkli ağır bir metaldir. Doğada elementel, inorganik ve organik (metilcıva gibi) formlarda bulunur. Yüksek toksisiteye sahip olması nedeniyle insan sağlığı ve çevre için ciddi risk oluşturur.
Cıva, sinir sistemi, böbrekler ve diğer organlar üzerinde zararlı etkilere sahiptir. Özellikle metilcıva formu biyolojik sistemlerde birikme eğilimi gösterir ve gıda zinciri yoluyla insanlara ulaşabilir. Günümüzde tıbbi ve endüstriyel kullanımı büyük ölçüde kısıtlanmış veya yasaklanmıştır.
Nerelerde kullanılır?
Geçmişte termometre ve tansiyon aletleri, diş amalgamları, bazı aşı koruyucuları (tiomersal), endüstriyel prosesler, madencilik, floresan lambalar, pil üretimi
Yararları
Geçmişte termometrelerde ve tansiyon aletlerinde kullanılmış olsa da günümüzde insan sağlığı açısından kabul edilebilir bir yararı yoktur
Endüstriyel proseslerde çok sınırlı ve kontrollü kullanım alanları bulunur (elektrik anahtarları, floresan lambalar gibi)
Dikkat edilmesi gerekenler
Sinir sistemi hasarı: Tremor, hafıza kaybı, bilişsel bozukluklar, koordinasyon problemleri (Yüksek kanıt düzeyi)
Böbrek hasarı ve böbrek yetmezliği (Yüksek kanıt düzeyi)
Fetüs ve bebeklerde gelişimsel bozukluklar, özellikle beyin gelişiminde gerilik (Yüksek kanıt düzeyi)
Solunum sistemi problemleri: Akut maruziyette akciğer hasarı (Yüksek kanıt düzeyi)
Kardiyovasküler sistem etkileri: Kan basıncı artışı, kalp hastalığı riski (Orta kanıt düzeyi)
Deri döküntüleri ve alerjik reaksiyonlar (Orta kanıt düzeyi)
Gastrointestinal sistem rahatsızlıkları (Orta kanıt düzeyi)
Kronik maruziyet durumunda ölümcül olabilir (Yüksek kanıt düzeyi)
Tipik kaynaklar
Büyük yırtıcı balıklar (kılıç balığı, ton balığı, köpekbalığı), kontamine deniz ürünleri, eski termometreler ve tansiyon aletleri, kırık floresan lambalar, bazı cilt beyazlatıcı kremler (yasadışı), endüstriyel atık suları, kömür yakıtlı santraller emisyonları