BPA Nedir? | İçindekiler Sözlüğü - Türkiye Sağlık Vakfı | Herkes İçin Sağlık Ana içeriğe geç

BPA Nedir? | İçindekiler Sözlüğü

Etken madde, gıda katkısı ve kozmetik içerikler — bilimsel kaynaklara dayalı.

BPA

Son güncelleme: 17 Eylül 2026

Plastik üretiminde kullanılan, endokrin bozucu özelliğe sahip sentetik kimyasal; özellikle bebek ve çocuklar için riskli kabul edilir.

Nedir?

BPA (Bisfenol A), endüstriyel olarak polikarbonat plastiklerin ve epoksi reçinelerin üretiminde kullanılan sentetik bir kimyasal bileşiktir. Kimyasal formülü (CH3)2C(C6H4OH)2 olan bu madde, 1891 yılında sentezlenmiş ve 1950'lerden itibaren plastik üretiminde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. BPA, endokrin bozucu özelliğe sahip bir kimyasaldır ve vücutta östrojen hormonunu taklit edebilir. Plastik ürünlerden, özellikle ısı ve asidik koşullarda, gıdalara ve içeceklere geçebilir. Dünya genelinde düzenleyici otoriteler tarafından yakından izlenmekte ve kullanımı konusunda çeşitli kısıtlamalar getirilmektedir.

Nerelerde kullanılır?

Polikarbonat plastik üretimi, epoksi reçine kaplamaları, konserve kutusu iç kaplamaları, plastik su şişeleri, gıda saklama kapları, termal kağıt (fiş kağıdı), diş dolgu malzemeleri, CD/DVD üretimi

Yararları

Endüstriyel açıdan: Dayanıklı ve şeffaf plastik üretimi sağlar Maliyet etkinliği: Ucuz ve kolay işlenebilir malzeme üretimi Gıda güvenliği açısından: Konserve kutularında korozyonu önleyen kaplama sağlar

Dikkat edilmesi gerekenler

Endokrin bozucu etki: Hormon dengesini bozabilir (yüksek kanıt düzeyi) Üreme sağlığı: Sperm kalitesinde azalma, erken ergenlik gibi sorunlara yol açabilir (orta-yüksek kanıt) Gelişimsel etkiler: Fetüs ve bebeklerde beyin ve davranış gelişimini etkileyebilir (orta kanıt) Kardiyovasküler hastalıklar: Kalp hastalığı riskini artırabilir (orta kanıt) Diyabet ve obezite: Metabolik bozukluklara katkıda bulunabilir (orta kanıt) Kanser riski: Meme ve prostat kanseri ile ilişkilendirilmiştir (düşük-orta kanıt) Bağışıklık sistemi: İmmün fonksiyonları etkileyebilir (düşük kanıt)

Tipik kaynaklar

Plastik su şişeleri, bebek biberonları (eski tip), gıda saklama kapları, konserve kutu kaplamaları, plastik yemek kapları, termal fiş kağıtları, plastik tabak-bardaklar, bazı diş dolgu malzemeleri, polikarbonat içeren tüm plastik ürünler
Bilgilendirme notu: Bu sözlükte yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı, tedavi veya kişisel sağlık önerisi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için hekiminize veya ilgili sağlık profesyoneline başvurun.