Yüksek Tansiyon - Hipertansiyon Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Yüksek Tansiyon - Hipertansiyon Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Yüksek tansiyon, kan basıncının normalin üzerinde olduğu anlamına gelir. Daha fazla egzersiz yapmak ve daha sağlıklı yiyecekler yemek gibi yaşam tarzı değişiklikleri yüksek tansiyonu (hipertansiyon) önleyecektir.

Yüksek tansiyon kalp krizi, felç ve kalp yetmezliği riskini artırır. 

Kilo kaybı, egzersiz ve diğer sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri genellikle yüksek tansiyonu kontrol edebilir ve yaşam boyu sürecek bir sağlıklılık hali  için ortam hazırlar.

Semptomlar

Yüksek tansiyonun belirtileri şunlardır:

  • Sık idrara çıkma özellikle geceleri uyanıp idrar yapma.
  • Bulanık ya da çift görme.
  • Bacaklarda şişlik.
  • Nefes darlığı
  • Halsizlik, yorgunluk, isteksizlik.
  • Kulak çınlaması
  • Burun kanamaları
  • Düzensiz kalp atışı ve kalp ağrısı 

Yüksek tansiyonu tespit etmenin yolu kan basıncı ölçümlerinin takip edilmesidir. 

Ne zaman doktora görünmeli

3 yaş ve üstü tüm insanlar yılda en az bir kez tansiyonlarını bir doktora kontrol ettirmelidir. Yüksek tansiyonun veya kardiyovasküler hastalıklar  için diğer risk faktörleri  varsa, daha sık ölçümlere ihtiyaç duyulabilir.

Nedenleri

Arter duvarlarına karşı basıncı artıran herhangi bir faktör, kan basıncının yükselmesine neden olabilir. Atardamarlardaki yağ birikintileri (ateroskleroz) yüksek tansiyona neden olabilir.

Aterosklerozun yanı sıra, yüksek tansiyona neden olabilecek diğer durumlar şunlardır:

  • Obstrüktif uyku apnesi
  • Böbrek hastalığı
  • Adrenal hastalık
  • Tiroid hastalığı

Doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, dekonjestanlar, reçetesiz satılan ağrı kesiciler ve bazı reçeteli ilaçlar dahil bazı ilaçlar  kan basıncının geçici olarak yükselmesine neden olabilir. Kokain ve amfetamin gibi yasadışı uyuşturucular da aynı etkiye sahip olabilir.

  • Risk faktörleri

Yüksek kan basıncı için risk faktörleri şunlardır:

  • Fazla kilolu veya obez olmak. Vücut kütlesi ne kadar büyükse, dokulara oksijen ve besin sağlamak için o kadar fazla kan gerekir. Kan damarlarından geçen kan miktarı arttıkça, arter duvarlarındaki kuvvet de artar.
  • Yaş. Yaşlandıkça hipertansiyon riski artar.
  • Cinsiyet. 55 yaşına kadar erkeklerde yüksek tansiyon riski kadınlara göre daha yüksektir. Kadınlarda 55 yaşından sonra yüksek tansiyon gelişmesi daha olasıdır.
  • Irk. Yüksek tansiyon özellikle Afrika kökenli insanlar arasında yaygındır ve genellikle beyaz insanlarda olduğundan daha erken yaşta gelişir.
  • Ailede yüksek tansiyon öyküsü. Ebeveyn veya kardeş gibi birinci dereceden bir akrabanın tansiyonu yüksekse, durumu geliştirme olasılığı daha yüksektir.
  • Fiziksel olarak aktif olmamak. Egzersiz yapmamak yüksek tansiyon riskini artırabilir ve aşırı kilolu olma riskinizi artırabilir.
  • Yüksek tuz (sodyum) veya potasyum oranı düşük diyet. Sodyum ve potasyum, vücuttaki kan basıncını düzenleyen iki temel besindir.Çok fazla sodyum veya çok az potasyum tüketimi yüksek tansiyona sahip olma olasılığını artırır.
  • Tütün kullanımı. Sigara içmek, tütün çiğnemek veya sigara içen başkalarının yanında bulunmak (ikinci el duman) kan basıncını artırabilir.
  • Çok fazla alkol almak. Alkol kullanımı özellikle erkeklerde kan basıncının artmasıyla ilişkilendirilmiştir.
  • Bazı kronik durumlar. Diğerlerinin yanı sıra böbrek hastalığı, diyabet ve uyku apnesi yüksek tansiyon riskini artırabilir.

Yüksek tansiyon riski en yaygın olarak yetişkinlerde  olmasına rağmen, çocuklar da risk altında olabilir.  Çocuklarda böbrek veya kalp sorunları yüksek tansiyona neden olabilir. Ancak artan sayıda çocuk için sağlıksız beslenme, obezite ve egzersiz eksikliği gibi kötü yaşam tarzı alışkanlıkları yüksek kan basıncına ve yüksek tansiyona katkıda bulunmaktadır.

Komplikasyonlar

Hipertansiyon organlara zarar verebilir ve kalp krizi, kalp yetmezliği, felç, anevrizmalar ve böbrek yetmezliği gibi çeşitli durumların riskini artırabilir.

Önleme

Yüksek kan basıncını tedavi etmek için önerilen aynı sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri de hipertansiyonu önlemeye yardımcı olur. Daha önce duymuşsunuzdur - sağlıklı yiyecekler yiyin, daha az tuz kullanın, düzenli egzersiz yapın, sağlıklı kilonuzu koruyun, daha az alkol alın, stresi yönetin ve sigarayı bırakın. Ancak tavsiyeyi ciddiye alın. Bugün daha sağlıklı alışkanlıklar edinmeye başlayın.

Teşhis

  • Yüksek kan basıncı. Yüksek kan basıncı, 120 ila 129 mm Hg arasında değişen bir sistolik basınç ve 80 mm Hg'nin altındaki bir diyastolik basınçtır. Kan basıncını kontrol etmek için adımlar atılmadıkça, yüksek kan basıncı zamanla kötüleşme eğilimindedir.
  • Aşama 1 hipertansiyon. Evre 1 hipertansiyon, 130 ila 139 mm Hg arasında değişen bir sistolik basınç veya 80 ila 89 mm Hg arasında değişen bir diyastolik basınçtır.
  • Aşama 2 hipertansiyon. Daha şiddetli hipertansiyon, evre 2 hipertansiyon, 140 mm Hg veya daha yüksek bir sistolik basınç veya 90 mm Hg veya daha yüksek bir diyastolik basınçtır.

Kan basıncı dalgalanma eğilimi gösterdiğinden, yüksek kan basıncı teşhisi, tutarlı bir şekilde ayrı durumlarda alınan iki veya daha fazla kan basıncı ölçümünün ortalamasına dayanır. İlk seferinde, bir fark olup olmadığını belirlemek için kan basıncı genellikle her iki koldan da ölçülmelidir. Bundan sonra, daha yüksek okumaya sahip kol kullanılmalıdır.

Ambulatuvar kan basıncı izleme adı verilen 24 saatlik bir kan basıncı izleme testi önerilebilir. Bu test için kullanılan cihaz, tansiyonunu 24 saatin üzerinde düzenli aralıklarla ölçer ve ortalama bir gündüz ve gece boyunca kan basıncı değişikliklerinin daha doğru bir resmini sağlar. Ancak, bu cihazlar tüm tıp merkezlerinde mevcut değildir ve sigorta bunları nadiren karşılar.

Ayrıca, tansiyonu düzenli olarak kontrol etmek için, tercihen ölçümleri  hafızasında saklayabilen bir ev tansiyon monitörü de  tavsiye edilebilir. 

Tedavi

Diyabet, böbrek hastalığı veya kardiyovasküler hastalığın eşlik ettiği yüksek tansiyonun söz konusuysa,  yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak tansiyon ilaçları önerilebilir.

Evre 1 veya evre 2 hipertansiyon  varsa, büyük olasılıkla ilaç kullanılması gerekecektir. Yüksek kan basıncını kontrol etmeye yardımcı olacak yaşam tarzı değişiklikleri şunlardır:

- Sağlıklı kiloya ulaşmak ve bunu sürdürmek

- Sağlıklı, az tuzlu bir diyet yemek

- Düzenli egzersiz yapmak

- İçtiğiniz alkol miktarını sınırlamak

- Sigarayı bırakmak

Yaşam tarzı ve ev ilaçları

Kan basıncı arttıkça, kardiyovasküler hastalık riski de artar. Bu yüzden yüksek kan basıncını kontrol etmek çok önemlidir. Anahtar, sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerine olan bağlılıktır.

- Sağlıklı yiyecekler yemek. Sağlıklı diyetle beslenmek,  meyveleri, sebzeleri, tam tahılları, kümes hayvanlarını, balıkları ve az yağlı süt ürünleri tercih etmek, kan basıncını düşürmeye yardımcı olabilecek bol miktarda potasyum almak ve aha az doymuş yağ ve trans yağ tüketmek.

- Sağlıklı kiloyu korumak. Sağlıklı bir kiloyu korumak veya fazla kilolu veya obezite söz konusu ise kilo vermek, kan basıncının kontrol edilmesine ve ilgili sağlık sorunları riskinin azaltmanıza yardımcı olabilir. Genel olarak, kaybedilen her kilogram ile kan basıncı yaklaşık 1 mm Hg düşer.

- Daha az tuz kullanmak.  Daha düşük bir sodyum alımı - günde 1.500 mg veya daha az - çoğu yetişkin için idealdir.

Tuzluğu bırakmanın yanı sıra etiketleri okuyup ve konserve çorbalar veya dondurulmuş akşam yemekleri gibi işlenmiş gıdalardaki tuz miktarına da dikkat edilmelidir.

- Fiziksel aktiviteyi artırmak. Düzenli fiziksel aktivite kan basıncının düşmesine, stres yönetimine, diğer sağlık sorunları riskinin azalmasına ve kilonun kontrol altında tutulmasına yardımcı olabilir.

- Alkolü sınırlamak. 

-  Sigarayı bırakmak. Tütün, kan damarı duvarlarına zarar verir ve arterlerin sertleşme sürecini hızlandırır. 

- Stres Yönetimi.  Kas gevşemesi, derin nefes alma veya meditasyon gibi sağlıklı yöntemler stresle başa çıkmaya yardımcı olur. Düzenli fiziksel aktivite ve bol uyku da stresi azaltır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER

YAŞLI VE HASTA BAKIMI KURSU - SERTİFİKALI UZAKTAN EĞİTİM

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

İLGİLİ DOKTORLAR/UZMANLAR