Sıvı Kaybı - Dehidratasyon Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Sıvı Kaybı - Dehidratasyon Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Sıvı kaybı - dehidratasyon, alınandan fazla sıvı kullanımı veya sıvı kaybı durumunda vücutta normal işlevleri yerine getirecek düzeyde su bulunmamasıdır.

Herkes susuz kalabilir, ancak bu durum özellikle küçük çocuklar ve yaşlı yetişkinler için tehlikelidir.

Küçük çocuklarda en yaygın dehidratasyon nedeni şiddetli ishal ve kusmadır. Daha yaşlı yetişkinler doğal olarak vücutlarında daha düşük su hacmine sahiptir ve dehidratasyon riskini artıran faktörler veya alınan ilaçlar  sebebiyle dehidratasyon oluşabilir.

Akciğerleri veya mesaneyi etkileyen düşük düzeydeki enfeksiyonlar dahi yaşlı yetişkinlerde dehidratasyona neden olabilir.

Sıcak havalarda yeterince su içilmemesi özellikle de şiddetli egzersiz yapıldıysa herhangi bir yaş grubunda dehidratasyon sebep olabilir.

Hafif ve orta dereceli dehidratasyon genellikle daha fazla sıvı içerek tedavi edilebilir ancak şiddetli dehidratasyon acil tıbbi tedavi gerektirir.

Belirtiler

Susuzluk her zaman vücudun su ihtiyacının güvenilir bir erken göstergesi değildir. Pek çok insan, özellikle yaşlı yetişkinler, çoktan susuz kalana kadar susuz hissetmezler. Bu nedenle, sıcak havalarda veya hastalık durumunda su alımını artırmak önemlidir.

Dehidratasyonun belirti ve semptomları da yaşa göre değişebilir.

Bebek veya küçük çocuklarda

  • Kuru ağız ve dil
  • Ağlarken gözyaşı olmaması
  • Üç saat boyunca tuvaletini yapmaması
  • Batık gözler, yanaklar
  • Kafatasının üstünde batık yumuşak nokta
  • Halsizlik veya sinirlilik

Yetişkinlerde

  • Aşırı susuzluk
  • Daha az idrara çıkma
  • Koyu renkli idrar
  • Yorgunluk
  • Baş dönmesi
  • Bilinç bulanıklığı, konfüzyon

Ne zaman bir doktora görünmeli

  • 24 saat veya daha uzun süredir ishal varsa
  • Sinirli veya şaşkın ve normalden daha uykulu veya daha az aktif
  • Kanlı veya siyah dışkı varsa derhal tıbbi yardım alınması gerekir.

Nedenleri

Bazen dehidratasyon basit nedenlerle oluşur: Hasta veya meşgul olunduğu için ya da seyahat ederken, yürüyüş yaparken veya kamp yaparken güvenli içme suyuna erişim olmadığı için gibi nedenlere yeterince su içilmiyor olabilir.

Diğer dehidrasyon nedenleri şunlardır:

  • İshal, kusma. Şiddetli, akut yani aniden ve şiddetli bir şekilde ortaya çıkan ishal, kısa sürede muazzam bir su ve elektrolit kaybına neden olabilir. İshalin yanı sıra kusma da varsa, daha da fazla sıvı ve mineral kaybı olur.
  • Ateş. Genel olarak, ateş ne kadar yüksekse, o kadar çok susuz kalınır. İshal ve kusmaya ek olarak ateş varsa sorun daha da kötüleşir.
  • Aşırı terleme. Terlemek su kaybettirir. Kuvvetli aktivite yapıldığında yeterli su alınmazsa susuzluk oluşur. Sıcak ve nemli hava, ter miktarını ve kaybedilen sıvı miktarını artırır.
  • Sık idrara çıkma. Teşhis edilmemiş veya kontrolsüz diyabet nedeniyle olabilir. Diüretikler ve tansiyon ilaçları gibi bazı ilaçlar da genellikle daha fazla idrara çıkmaya neden olduğu için dehidratasyona neden olabilir.

Risk faktörleri

Herkes susuz kalabilir, ancak bazı insanlar daha büyük risk altındadır:

* Bebekler ve çocuklar. Şiddetli ishal ve kusma yaşama olasılığı en yüksek grup olan bebekler ve çocuklar özellikle dehidratasyona karşı savunmasızdır. Yüksek ateş veya yanıklardan dolayı sıvılarının daha büyük bir kısmını kaybedebilirler.  Küçük çocuklar genellikle susadıklarını söyleyemezler ve kendileri de su alamadıkları için ebeveynleri tarafından yeterli su içirilmediğinde susuz kalabilirler.

* Daha yaşlı yetişkinler. Yaşlandıkça, vücudun sıvı rezervi küçülür, su tasarrufu yapma yeteneği azalır ve susuzluk hissi daha az akut hale gelir. Bu sorunlar, diyabet ve bunama gibi kronik hastalıklar ve bazı ilaçların kullanımı ile birleşmektedir. Yaşlı yetişkinler de kendileri için su elde etme yeteneklerini sınırlayan hareketlilik sorunları yaşayabilir.

* Kronik hastalıkları olan kişiler. Kontrolsüz veya tedavi edilmemiş şeker hastalığı, hastayı yüksek dehidratasyon riskine sokar. Böbrek hastalığı, idrara çıkmayı artıran ilaçlarnriski de artırır. Soğuk algınlığı veya boğaz ağrısı bile dehidratasyona daha yatkın hale getirir çünkü hasta olmak iştahsızlık olur  ve su içme isteği azalır.

* Dışarıda çalışma veya egzersiz yapma. Hava sıcak ve nemli olduğunda, dehidratasyon  riski artar. Bunun nedeni, hava nemli olduğunda, terin normalde olduğu kadar çabuk buharlaşıp serinletmemesidir ve bu vücut ısısının artmasına ve daha fazla sıvı ihtiyacına yol açabilir.

Komplikasyonlar

  • Sıcak çarpması. Şiddetli bir şekilde egzersiz yaparken ve çok terlerken yeterince sıvı tüketilmediğinde, hafif ısı kramplarından ısı yorgunluğuna veya potansiyel olarak yaşamı tehdit eden sıcak çarpması ile sonuçlanabilir.
  • İdrar ve böbrek sorunları. Uzun süreli veya tekrarlanan dehidratasyon nöbetleri, idrar yolu enfeksiyonlarına, böbrek taşlarına ve hatta böbrek yetmezliğine neden olabilir.
  • Nöbetler. Sodyum ve potasyum gibi elektrolitler elektrik sinyallerini hücreden hücreye taşımaya yardımcı olur. Elektrolitler dengesizse, normal elektrik mesajları karışabilir ve bu da istemsiz kas kasılmalarına ve bazen bilinç kaybına yol açabilir.
  • Düşük kan hacmi şoku (hipovolemik şok). Bu, dehidratasyonun en ciddi ve bazen yaşamı tehdit eden komplikasyonlarından biridir. Düşük kan hacmi, kan basıncında bir düşüş ve vücuttaki oksijen miktarında bir düşüş olduğunda ortaya çıkar.

Önleme

Susuz kalmayı önlemek için bol sıvı tüketmek ve meyve ve sebze gibi yüksek miktarda su içeren yiyeceklerden yemek faydalıdır. 

  • Kusma veya ishal. Çocuklarda kusma ve ishal varsa, derhal fazladan su veya oral dehidratasyon solüsyonu vermeye başlamak gerekir. Susuz kalana kadar beklemeyin.
  • Yorucu egzersiz. Yorucu egzersizden önceki günden itibaren alınan sıvı miktarını artırmakta fayda vardır. Bol miktarda berrak, seyreltik idrar üretmek, iyi su alındığının bir göstergesidir. Aktivite sırasında sıvıları düzenli aralıklarla su veya diğer sıvıları içmeye devam edin.
  • Sıcak veya soğuk hava. Vücut ısısını düşürmeye yardımcı olmak ve terleme ile kaybedilenleri yerine koymak için sıcak veya nemli havalarda ek su içmek gerekir. Özellikle yüksek rakımlarda kuru havadan kaynaklanan  nem kaybıyla mücadele etmek için soğuk havada da ekstra suya ihtiyaç duyulabilir.
  • Hastalık. Yaşlılar genellikle küçük hastalıklar sırasında susuz kalırlar, örneğin grip, bronşit veya mesane enfeksiyonları.

Teşhis

Fiziksel belirti ve semptomlara dayanarak dehidratasyon teşhis edilebilir.  Özellikle hareket edildiğinde normalden daha hızlı bir kalp atış hızı ve eklemlere azalan kan akışı veya düşük tansiyon olabilir.

Teşhisi doğrulamak ve dehidrasyon derecesini belirlemek için başka testler de yapılabilir:

  • Kan testleri. Kan örnekleri, elektrolit seviyesini özellikle sodyum ve potasyum- ve böbreklerin ne kadar iyi çalıştığı gibi bir dizi faktörü kontrol etmek için kullanılabilir.
  • İdrar tahlili. İdrar üzerinde yapılan testler, susuzluğun derecesini ve mesane enfeksiyonu belirtilerini tespit etmeye yardımcı olur.

su-kaybi.png

Tedavi

Dehidratasyon için tek etkili tedavi, kaybedilen sıvıları ve kaybedilen elektrolitleri yerine koymaktır. Dehidratasyon tedavisine en iyi yaklaşım yaşa, dehidratasyonun şiddetine ve nedenine bağlıdır.

İshal, kusma veya ateş nedeniyle susuz kalmış bebekler ve çocuklar için oral dehidratasyon solüsyonu kullanmak hem sıvıları hem de elektrolitleri yerine koymak için su ve tuz içerir.

İshal, kusma veya ateş nedeniyle hafif ila orta derecede dehidratasyonu olan çoğu yetişkin, daha fazla su veya başka sıvılar içerek durumlarını iyileştirebilir. İshal, meyve suyu ve alkolsüz içeceklerle daha da kötüleşebilir.

Sıcak veya nemli havalarda dışarıda çalışırsanız veya egzersiz yaparsanız, en iyi seçenek sudur. Elektrolit ve karbonhidrat solüsyonu içeren spor içecekleri de yardımcı olabilir.

Ciddi derecede susuz kalmış çocuklar ve yetişkinler için acil tıbbi müdahale gerekir., Damardan (intravenöz olarak) verilen tuzlar ve sıvılar hızla emilir ve iyileşmeyi hızlandırır.

VİTİLİGO NEDİR? BELİRTİLERİ, NEDENLERİ

SEPTİK ARTRİT NEDİR? NASIL TEDAVİ EDİLİR?

İLTİHAPLI EKLEM ROMATİZMASI NEDİR? ROMATİZMA BELİRTİLERİ, TEDAVİSİ 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER