Sigara - Nikotin Bağımlılığı Nedir?

Sigara - Nikotin Bağımlılığı Nedir?

Nikotin bağımlılığı, nikotine ihtiyaç duyma ve kullanmayı bırakamama  durumudur.  Nikotin, tütünde bırakmayı zorlaştıran kimyasaldır. Nikotin beyinde hoş etkiler yaratır, ancak bu etkiler geçicidir. Yani başka bir müddet sonra yeni bir sigara içme isteği doğar.

Ne kadar çok sigara içilirse, kişinin kendini iyi hissetmesi için o kadar çok sigara/nikotin gerekir. Durdurmaya çalışıldığında ise hoş olmayan zihinsel ve fiziksel değişiklikler yaşanır. Bunlar nikotin yoksunluğunun belirtileridir.

Kişi ne kadar sigara içmiş olursa olsun, bırakmak sağlığını iyileştirebilir. Kolay değil ama nikotin bağımlılığı kırılabilir. Birçok etkili tedavi mevcuttur. 

Semptomlar

Bazı insanlar için herhangi bir miktarda tütün kullanmak hızla nikotin bağımlılığına neden olabilir. Bağımlılığı gösteren işaretler şunlardır:

  • Sigarayı bırakma girişimlerinin başarısız olması. Bir veya daha fazla ciddi, ancak başarısız, bırakma girişiminde bulunulmasına rağmen içmeye devam etmek.
  • Bırakma girişiminde ortaya olumsuz durumlar çıkması. Sigarayı bırakma girişimlerinde, şiddetli istek, anksiyete, sinirlilik, huzursuzluk, konsantrasyon güçlüğü, depresif ruh hali, hayal kırıklığı, öfke, artan açlık, uykusuzluk, kabızlık veya ishal gibi fiziksel ve duygudurumla ilgili belirtiler yaşanması.
  • Sağlık sorunlarınıza rağmen sigara içmeye devam etmek. Akciğerler veya kalple ilgili sağlık sorunları gelişmiş olmasına rağmen sigara içmeye devam etmek.
  • Sosyal aktivitelerden vazgeçmek. Kişinin sigara içemeyeceği kaygısıyla örneğin  sigarasız restoranlara gitmemesi  veya aile veya arkadaşlarla sosyalleşmeyi bırakması. 

Ne zaman bir doktora görünmeli

Sigarayı bırakmaya çalışan ancak tamamen bırakamayanlar yalnız değiller. Zira sigara içenlerin çoğu, sigaradan istikrarlı ve uzun süreli uzak durmadan önce sigarayı bırakmak için birçok girişimde bulunur.

Nikotin bağımlılığının hem fiziksel hem de davranışsal yönlerini ele alan bir tedavi planını izlenirse, temelli bırakma olasılığı daha yüksektir. İlaç kullanmak ve insanların sigarayı bırakmalarına yardımcı olmak için özel olarak eğitilmiş bir danışmanla (bir tütün tedavisi uzmanı) birlikte çalışmak, başarı şansını önemli ölçüde artıracaktır.

Nikotin, sigara içilme isteği doğuran tütündeki kimyasaldır. Nikotin beyne nefes aldıktan sonra saniyeler içinde ulaşır. Beyinde nikotin, ruh hali ve davranışı düzenlemeye yardımcı olan nörotransmiterler adı verilen beyin kimyasallarının salınımını artırır.

Bu nörotransmiterlerden biri olan dopamin, beynin ödül merkezinde salınır ve haz duyguları ve gelişmiş bir ruh hali yaratır.

Ne kadar çok sigara içilirse, kişinin kendini iyi hissetmesi için o kadar çok nikotin gerekir. Nikotin hızlı bir şekilde günlük rutinini bir parçası haline gelir ve alışkanlıklar ve duygularla iç içe geçer.

Sigara içme dürtüsünü tetikleyen yaygın durumlar şunlardır:

  • Kahve içmek veya işte mola vermek
  • Telefonda konuşmak
  • Alkol kullanmak
  • Araba kullanmak
  • Arkadaşlarla zaman geçirmek

Nikotin bağımlılığının üstesinden gelmek için tetikleyicilerin farkına varmaz ve onlarla başa çıkmak için bir plan yapmak gerekir. 

Risk faktörleri

Diğer tütün türlerini içen veya kullanan herkes bağımlı olma riski altındadır. Tütünü kimlerin kullanacağını etkileyen faktörler şunlardır:

  • Yaş. Çoğu insan sigara içmeye çocukluk döneminde veya gençlik döneminde başlar. Sigara içmeye başlandığında yaş ne kadar küçükse, bağımlı olma riski  o kadar artar.
  • Genetik. Sigara içmeye başlama ve sigara içmeye devam etme olasılığı kısmen kalıtsal olabilir. Genetik faktörler, beynin sinir hücrelerinin yüzeyindeki reseptörlerin, sigaranın verdiği yüksek doz nikotine nasıl tepki vereceğini etkileyebilir.
  • Ebeveynler ve akranlar. Sigara içen ebeveynlerle büyüyen çocukların sigara içme olasılığı daha yüksektir. Arkadaşları sigara içen çocukların da denemesi daha olasıdır.
  • Depresyon veya diğer akıl hastalıkları. Birçok çalışma, depresyon ve sigara içme arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Depresyon, şizofreni, travma sonrası stres bozukluğu veya diğer akıl hastalığı türlerine sahip kişilerin sigara içme olasılığı daha yüksektir.
  • Madde kullanımı. Alkol ve uyuşturucu kullanan kişilerin sigara içme olasılığı daha yüksektir.

Komplikasyonlar

Tütün dumanı, kansere neden olduğu bilinen 60'tan fazla kimyasal ve binlerce başka zararlı madde içerir. "Tüm doğal" veya bitkisel sigaralarda bile zararlı kimyasallar bulunur.

Sigara içen insanların sigara içmeyenlere göre bazı hastalıklara yakalanma ve ölme olasılıklarının çok daha yüksek olduğunu zaten biliniyor. Sigara bir çok farklı sağlık sorununa yol açar:

  • Akciğer kanseri ve akciğer hastalığı. Sigara, akciğer kanseri ölümlerinin önde gelen nedenidir. Ayrıca sigara, amfizem ve kronik bronşit gibi akciğer hastalıklarına neden olur. Sigara içmek astımı da kötüleştirir.
  • Diğer kanserler. Sigara içmek ağız kanseri, boğaz (yutak), yemek borusu, gırtlak, mesane, pankreas, böbrek, serviks ve bazı lösemi türleri dahil olmak üzere birçok kanser türünün riskini artırır. Genel olarak, sigara tüm kanser ölümlerinin% 30'una neden olur.
  • Kalp ve dolaşım sistemi sorunları. Sigara içmek, kalp krizi ve felç dahil olmak üzere kalp ve kan damarı (kardiyovasküler) hastalıklarından ölme riskini artırır. Kalp yetmezliği gibi kalp veya damar hastalıklarını ağırlaştırır.
  • Şeker hastalığı. Sigara içmek insülin direncini artırır ve bu da tip 2 diyabete zemin hazırlayabilir. Şeker hastalığı varsa, sigara içmek böbrek hastalığı ve göz problemleri gibi komplikasyonların ilerlemesini hızlandırabilir.
  • Göz problemleri. Sigara içmek, katarakt ve makula dejenerasyonundan görme kaybı gibi ciddi göz problemleri riskini artırabilir.
  • Kısırlık ve iktidarsızlık. Sigara içmek kadınlarda doğurganlığın azalması ve erkeklerde iktidarsızlık riskini artırır.
  • Hamilelik sırasında komplikasyonlar. Hamileyken sigara içen anneler daha yüksek erken doğum ve daha düşük doğum ağırlıklı bebekler doğurma riski ile karşı karşıyadır.
  • Soğuk algınlığı, grip ve diğer hastalıklar. Sigara içenler soğuk algınlığı, grip ve bronşit gibi solunum yolu enfeksiyonlarına daha yatkındır.
  • Diş ve diş eti hastalığı. Sigara içmek, diş etinde iltihaplanma gelişme riski ve dişler için destek sistemini (periodontitis) yok edebilecek ciddi bir diş eti enfeksiyonu ile ilişkilidir.

Sigara içmek ayrıca pasif içiciler yani sigara içmediği halde dumana maruz kalanlar için  de sağlık riskleri oluşturur. Sigara içmeyen eşler ve sigara içenlerin partnerleri, sigara içenlerle yaşamayanlara kıyasla daha yüksek akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski altındaır. Ebeveynleri sigara içen çocuklar astıma,kulak enfeksiyonlarına ve soğuk algınlığına daha yatkındır.

Önleme

Sigara bağımlılığını önlemenin en iyi yolu sigaraya başlamamaktır.

Çocukları sigara içmekten alıkoymanın en iyi yolu sigara içmemektir. Araştırmalar, ebeveynleri sigara içmeyen veya başarıyla sigarayı bırakan çocukların sigaraya başlama olasılıklarının çok daha düşük olduğunu göstermektedir. 

Teşhis

Nikotine ne kadar bağımlı olunduğunun tespitinin ilk aşaması muayene ve anamnez almadır. Bağımlılık derecesinin bilinmesi doğru tedavi planının belirlenmesine yardımcı olacaktır. Her gün ne kadar çok sigara içildiği ve uyandıktan sonra ne kadar erken sigara içildiği bağımlılığın derecesinin belirlenmesinde dikkate alınacak kriterlerdendir.

Tedavi

Çoğu sigara içicisi , muhtemelen en az bir kez ciddi şekilde bırakma girişiminde bulunur. Ancak ilk denemede özellikle yardım almadan sigarayı bırakmak nadirdir. Özellikle kombinasyon halinde etkili olduğu kanıtlanmış ilaç kullanımı ve danışman yardımı alma durumunda sigarayı bırakma olasılığı çok daha yüksektir.

İlaçlar

Bazı sigara bırakma ürünleri, değişen miktarlarda nikotin içerdikleri için nikotin replasman tedavisi olarak bilinir. Bu nikotin replasman tedavilerinin bazıları reçete gerektirir. Nikotin içermeyen iki onaylı sigarayı bırakma ilacı vardır ve her ikisi de sadece reçeteyle alınabilir.

Bu ürünlerden herhangi biri nikotin isteklerini ve yoksunluk belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilir, bu da sigarayı sonsuza dek bırakma olasılığını artırır. Birden fazla kullanmak daha iyi sonuçlar alınmasına yardımcı olabilir.

Bazı sigarayı bırakma ürünleri reçetesiz satın alınabilse de  önce doktorla konuşmak iyi bir fikirdir. Hangi ürünlerin hasta için en uygun seçenek olduğu, tedavinin başlama zamanı ve olası yan etkiler konusunda tıbbi yardım almak  faydalı olacak ve tedavinin başarı şansını artıracaktır.

Danışmanlık

İlaçlar yoksunluk belirtilerini ve isteklerini azaltarak başa çıkılmasına yardımcı olurken, terapi tütünden sonsuza kadar vazgeçebilmek için gereken becerilerin geliştirilmesine yardımcı olur. 

Bireysel veya grup danışmanlığı ile sigarayı bırakmaya yardımcı olacak teknikleri öğrenilir. Birçok hastane, sağlık bakımı planları, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve işveren tedavi programları sunar. 

Kaçınılması gereken yöntemler

Elektronik sigaraların (e-sigaralar) güvenli olduğu kanıtlanmamıştır ve insanların sigarayı bırakmalarına yardımcı olmada nikotin replasman ilaçlarından daha etkili değildir. Aslında, sigarayı bırakmak için e-sigarayı kullanan birçok kişi, sigarayı bırakmak yerine her iki ürünü de birlikte kullanmaktadır.

Sigara yerine başka bir tür tütün kullanmak iyi bir fikir değildir. Tütün hiçbir şekilde güvenli değildir. Bu ürünlerden uzak durun:

  • Çözünebilir tütün ürünleri
  • Dumansız tütün
  • Nikotinli lolipoplar ve balzamlar
  • Purolar ve pipolar
  • Nargile

Başa Çıkma ve Destek

Sosyal destek, istikrarlı ve sağlam, dumansız bir yaşam elde etmenin anahtarıdır. Ailenin, arkadaşlarını ve iş arkadaşlarının desteği  ve cesaretlendirmesi faydalı olacaktır. 

 Ayrıca şunlar da yardımcı olabilir:

  • Destek grupları. Genellikle çok az ücret karşılığında veya hiç ücret ödemeden hizmet veren destek grupları, bırakmaya çalışan diğerlerinden koçluk ve karşılıklı destek sunar. 
  • Telefon danışmanlığı. Sağlık Bakanlığı Sigara Bırakma Danışma Hattından (Alo 171) yardım talep edilebilir.

  • Web tabanlı programlar. Ücretsiz kişiselleştirilmiş destek, etkileşimli kılavuzlar ve araçlar ve tartışma grupları sigarayı bırakmaya yardımcı olacaktır.

KALP ÇARPINTISI (ARİTMİ) NEDİR? RİTİM BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

KALP SAĞLIĞINIZI KORUMAK İÇİN BİLİNMESİ GEREKENLER

KALP HASTALIKLARI: KALP KRİZİ, KALP YETMEZLİĞİ, ARİTMİ NEDİR?

TAŞİKARDİ - KALP ÇARPINTISI NEDİR? NEDENLERİ VE BELİRTİLERİ NELERDİR?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER