Safra Kesesi Taşı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Safra Kesesi Taşı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Safra Kesesi Taşları

Safra kesesi taşları, safra kesesinde oluşabilecek sertleşmiş sindirim sıvısı birikintileridir. Safra kesesi, karnın sağ tarafında, karaciğerin hemen altında bulunan armut biçimli küçük bir organdır. Safra kesesi, ince bağırsağa salınan safra adı verilen bir sindirim sıvısını depolar.

Safra taşları, bir kum tanesi kadar küçükten bir golf topu kadar büyük boyutlara kadar değişir. Bazı insanlarda sadece bir safra taşı oluşurken, bazılarında aynı anda birçok safra taşı oluşabilir.

Safra kesesi taşlarından semptomlar yaşayan kişiler için genellikle safra kesesi çıkarma ameliyatı gerekir. Herhangi bir belirti ve semptoma neden olmayan safra taşları tipik olarak tedavi gerektirmez.

Belirtileri
Safra taşları hiçbir belirti veya semptoma neden olmayabilir. Ancak safra taşı bir kanala yerleşir ve tıkanmaya neden olursa, ortaya şu belirtiler çıkabilir:

  • Karnın sağ üst kısmında ani ve hızla yoğunlaşan ağrı
  • Göğüs kemiğinin hemen altında, karnın ortasında ani ve hızla yoğunlaşan ağrı
  • Kürek kemikleri arasında sırt ağrısı
  • Sağ omuzda ağrı
  • Mide bulantısı ya da kusma

Safra taşı ağrısı birkaç dakika ila birkaç saat sürebilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Bu belirtilerden bir ya da birkaçı varsa doktora görünmekte fayda olabilir.

Aşağıdakiler gibi ciddi bir safra taşı komplikasyonunun belirtileri varsa acil tıbbi müdahale gerekebilir:

  • Hareketsiz oturulamayacak ve ya rahat bir pozisyon alamayacak ölçüde şiddetli karın ağrısı
  • Cildin ve gözlerin beyazlarının sararması (sarılık)
  • Yüksek ateş ve titreme

Safra Kesesi Taşı Neden Olur?

Safra taşlarının oluşmasına neyin sebep olduğu net olarak bilinmemekle birlikte şu durumların oluşumu sağladığı veya hızlandırdığı söylenebilir:

  • Safrada çok fazla kolesterol bulunması. Normalde safra, karaciğer tarafından atılan kolesterolü çözmek için yeterli kimyasal içerir. Ancak karaciğer safranın çözebileceğinden daha fazla kolesterol salgılarsa, fazla kolesterol kristallere ve sonunda taşlara dönüşebilir.
  • Safranın çok fazla bilirubin içerimesi. Bilirubin, vücudun kırmızı kan hücrelerini parçaladığında üretilen bir kimyasaldır. Karaciğer sirozu, safra yolu enfeksiyonları ve bazı kan hastalıkları dahil olmak üzere bazı durumlar karaciğerin çok fazla bilirubin üretmesinea neden olur. Fazla bilirubin, safra taşı oluşumuna katkıda bulunur.
  • Safra kesesi doğru şekilde boşalmıyor. Safra kesesi tamamen veya yeterince sık boşalmazsa, safra çok konsantre hale gelebilir ve safra taşı oluşumuna katkıda bulunabilir.

Safra taşı türleri

Safra kesesinde oluşabilecek safra taşı türleri şunlardır:

  • Kolesterol safra taşları. Kolesterol safra taşı olarak adlandırılan en yaygın safra taşı türü genellikle sarı renkte görünür. Bu safra taşları esas olarak çözülmemiş kolesterolden oluşur, ancak başka bileşenler de içerebilir.
  • Pigment safra taşları. Bu koyu kahverengi veya siyah taşlar, safranın çok fazla bilirubin içermesi durumunda oluşur.

Risk faktörleri

Safra taşı riskini artırabilecek faktörler şunlardır:

  • Cinsiyet, kadınlarda daha sık görülür.
  • Yaş, 40 yaşın üstünde daha sık görülür.
  • Kalıtım özellikleri
  • Fazla kilolu veya obez olmak
  • Hareketsiz olmak
  • Hamile olmak
  • Yüksek yağlı ve kolestrollü, düşük lifli  bir diyetle beslenmek
  • Ailede safra taşı geçmişi olması
  • Diyabet hastası olmak
  • Hücre anemisi veya lösemi gibi belirli kan bozuklukları
  • Çok çabuk kilo vermek
  • Doğum kontrol hapları veya hormon tedavisi ilaçları gibi östrojen içeren ilaçlar almak
  • Karaciğer hastalığına sahip olmak

Yan etkiler

Safra kesesi taşlarının komplikasyonları şunlardır:

  • Safra kesesi iltihabı. Safra kesesinin boynuna yerleşen bir safra taşı, safra kesesinin iltihaplanmasına (kolesistit) neden olabilir. Kolesistit şiddetli ağrı ve ateşe neden olabilir.
  • Ortak safra kanalının tıkanması. Safra taşları, safranın safra kesesinden veya karaciğerden ince bağırsağa aktığı tüpleri (kanalları) tıkayabilir. Şiddetli ağrı, sarılık ve safra kanalı enfeksiyonuna yol açabilir.
  • Pankreas kanalının tıkanması. Pankreas kanalı, pankreastan akan ve duodenuma girmeden hemen önce ortak safra kanalına bağlanan bir tüptür. Sindirime yardımcı olan pankreas suları, pankreas kanalından akar. Bir safra taşı pankreas kanalında tıkanmaya neden olabilir ve bu da pankreas iltihabına (pankreatit) yol açabilir. Pankreatit, yoğun, sürekli karın ağrısına neden olur ve genellikle hastanede kalmayı gerektirir.

  • Safra kesesi kanseri. Safra kesesi taşı geçmişi olan kişilerde safra kesesi kanseri riski artar. Ancak safra kesesi kanseri çok nadirdir, bu nedenle kanser riski artmış olsa da safra kesesi kanseri olasılığı hala çok düşüktür.

Safra Kesesi Taşını Önleme

Şu önlemlerle safra kesesi taşı riskini azaltılabilir:

  • Öğün atlamamak. Her gün normal yemek zamanlarınıza sadık kalmaya çalışın. Öğün atlamak veya oruç tutmak safra taşı riskini artırabilir.
  • Yavaş yavaş kilo verin. Kilo vermek gerekiyorsa, yavaş yavaş kilo vermek gerekir. Hızlı kilo kaybı, safra taşı riskini artırabilir. Haftada 1 veya 2 kilo (yaklaşık 0,5 ila 1 kilo) vermeyi hedefleyin.
  • Daha fazla lif içeren yiyecekler yiyin. Diyetinize meyveler, sebzeler ve kepekli tahıllar gibi lif bakımından zengin yiyecekler ekleyin.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun. Obezite ve fazla kilolu olmak safra taşı riskini artırır. Yediğiniz kalori miktarını azaltarak ve fiziksel aktivite miktarını artırarak sağlıklı bir kiloya ulaşmak için çalışın. Sağlıklı bir kiloya ulaştığınızda, sağlıklı diyetinize devam ederek ve egzersize devam ederek bu kiloyu korumaya çalışın.

Teşhis

Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP)

Safra kesesi taşlarını ve safra kesesi taşlarının komplikasyonlarını teşhis etmek için kullanılan testler ve prosedürler şunlardır:

  • Karın ultrasonu. Safra taşı belirtilerini aramak için en sık kullanılan testtir.
  • Endoskopik ultrason (EUS). Bu prosedür, abdominal ultrasonda gözden kaçabilecek daha küçük taşları belirlemeye yardımcı olabilir. EUS sırasında doktorunuz ince, esnek bir tüpü (endoskop) ağzınızdan ve sindirim sisteminizden geçirir. Tüpteki küçük bir ultrason cihazı (dönüştürücü), çevreleyen dokunun hassas bir görüntüsünü oluşturan ses dalgaları üretir.
  • Diğer görüntüleme testleri. Bu testler arasında oral kolesistografi, hepatobiliyer iminodiasetik asit (HIDA) taraması, bilgisayarlı tomografi (CT), manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) veya endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP) yer alabilir. ERCP kullanılarak keşfedilen safra taşları prosedür sırasında çıkarılabilir.
  • Kan testleri. Kan testleri enfeksiyon, sarılık, pankreatit veya safra taşlarının neden olduğu diğer komplikasyonları ortaya çıkarabilir.

Safra Kesesi Taşının Tedavisi

Laparoskopik kolesistektomi

Semptomlara neden olmayan safra kesesi taşları olan çoğu insan tedaviye ihtiyaç duymaz. Tedavi, safra kesesi taşlarının belirtilerine ve teşhis testlerinin sonuçlarına göre belirlenecektir.

Safra kesesi taşları için tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Safra kesesini çıkarmak için ameliyat (kolesistektomi). Safra kesesi taşları sıklıkla tekrarladığından, safra kesesini çıkarmak için ameliyat önerilebilir. Safra kesesi çıkarıldıktan sonra safra, safra kesesinde depolanmak yerine doğrudan karaciğerden ince bağırsağa akar. Yaşamak için safra kesesine ihtiyaç yoktur ve safra kesesinin çıkarılması yiyecekleri sindirme yeteneğini etkilemez, ancak genellikle geçici olan ishale neden olabilir.

  • Safra kesesi taşlarını eriten ilaçlar. Ağızdan alınan ilaçlar safra taşlarının çözülmesine yardımcı olabilir. Ancak safra kesesi taşlarının bu şekilde çözülmesi aylar veya yıllar alabilir ve tedavi durdurulursa safra kesesi taşları muhtemelen tekrar oluşacaktır. Bazen ilaçlar işe yaramaz. Safra kesesi taşları için ilaçlar yaygın olarak kullanılmaz ve ameliyat olamayacak kişiler için bir seçenek olarak değerlendirilir.

VİTİLİGO NEDİR? BELİRTİLERİ, NEDENLERİ

SEPTİK ARTRİT NEDİR? NASIL TEDAVİ EDİLİR?

İLTİHAPLI EKLEM ROMATİZMASI NEDİR? ROMATİZMA BELİRTİLERİ, TEDAVİSİ 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER

YAŞLI VE HASTA BAKIMI KURSU - SERTİFİKALI UZAKTAN EĞİTİM

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

ECZANE YARDIMCI PERSONELİ SERTİFİKALI ONLINE EĞİTİM PROGRAMI

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

DİŞ HEKİMLİĞİ ASİSTANLIĞI SERTİFİKALI UZAKTAN EĞİTİM PROGRAMI

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim