Polikistik Over Sendromu Nedir? Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Polikistik Over Sendromu Nedir? Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Polikistik over sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınlarda yaygın olan bir hormonal bozukluktur. PCOS'lu kadınlarda  seyrek veya uzun süreli adet dönemleri veya aşırı erkeklik hormonu (androjen) seviyesi görülebilir. Yumurtalıklarda çok sayıda küçük sıvı (folikül) oluşur ve düzenli yumurta oluşturamayabilir.

PCOS'un kesin nedeni bilinmemektedir. Kilo vermenin yanı sıra erken teşhis ve tedavi, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı gibi uzun vadeli  hastalıkların tedavisi komplikasyon riskini azaltabilir.

Belirtileri 

PCOS'un belirti ve semptomları genellikle ergenlik döneminde ilk adet dönemi civarında gelişir. Bazen PCOS, örneğin önemli kilo alımına bağlı olarak daha sonra gelişir.

PCOS'un belirti ve semptomları değişiklik gösterir. Bu belirtilerden en az ikisi varsa PCOS tanısı konulur:

  • Düzensiz adet. Seyrek, düzensiz veya uzun süreli adet döngüleri, PCOS'un en yaygın belirtisidir. Örneğin, yılda dokuzdan az, dönemler arasında 35 günden fazla ve anormal derecede ağır adet dönemleri görülebilir.
  • Aşırı androjen. Yüksek erkeklik hormonu seviyeleri, aşırı yüz ve vücut kılları (hirsutizm) ve bazen şiddetli akne ve erkek tipi kellik gibi fiziksel belirtiler görülebilir.
  • Polikistik yumurtalıklar. Yumurtalıklar büyümüş olabilir ve yumurtaları çevreleyen foliküller içerebilir. Sonuç olarak, yumurtalıklar düzenli olarak çalışmayabilir.

PCOS belirtileri ve semptomları, aşırı kilolularda daha şiddetlidir.

Ne zaman doktora görünmeli

Adet düzensizlikleri, kısırlık veya aşırı kıllanma, akne ve erkek tipi kellik gibi aşırı androjen belirtileri  varsa doktora görünmek gerekir.

Nedenleri

PCOS'un kesin nedeni bilinmemektedir. 

  • Fazla insülin. İnsülin, hücrelerin vücudun birincil enerji kaynağı olan şekeri kullanmasına izin veren ve  pankreasta üretilen hormondur. Hücreler insülinin etkisine dirençli hale gelirse, kan şekeri seviyesi yükselebilir ve vücut daha fazla insülin üretebilir. Fazla insülin, androjen üretimini artırarak yumurtlamada zorluğa neden olabilir.
  • Düşük dereceli iltihap. Bu terim, beyaz kan hücrelerinin enfeksiyonla savaşmak için madde üretimini tanımlamak için kullanılır. Araştırmalar, PCOS'lu kadınların, polikistik yumurtalıkları androjen üretmeye teşvik eden ve kalp ve kan damarı sorunlarına yol açabilen bir tür düşük dereceli inflamasyona sahip olduğunu göstermiştir.
  • Kalıtım. Araştırmalar, belirli genlerin PCOS ile bağlantılı olabileceğini gösteriyor.
  • Aşırı androjen. Yumurtalıklar anormal derecede yüksek seviyelerde androjen üretir ve bu da kıllanma ve akne ile sonuçlanır.

 Komplikasyonlar

  • Kısırlık
  • Gebelik diyabeti veya gebeliğe bağlı yüksek tansiyon
  • Düşük veya erken doğum
  • Steatohepatit - karaciğerde yağ birikiminin neden olduğu ciddi bir karaciğer iltihabı
  • Metabolik sendrom - yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri ve anormal kolesterol veya trigliserit seviyeleri dahil olmak üzere kardiyovasküler hastalık riskini önemli ölçüde artıran bir dizi durum
  • Tip 2 diyabet veya prediyabet
  • Uyku apnesi
  • Depresyon, anksiyete ve yeme bozuklukları
  • Anormal uterin kanama
  • Rahim zarının kanseri (endometriyal kanser)

Obezite, PCOS ile ilişkilidir ve bozukluğun komplikasyonlarını kötüleştirebilir.

Teşhis

PCOS'u kesin olarak teşhis edecek bir test yoktur. Adet dönemleri ve kilo değişiklikleri dahil olmak üzere tıbbi geçmiş içeren anamnez, fiziksel muayene, aşırı kıllanma, insülin direnci ve akne belirtilerinin kontrolü teşhis için gereklidir.

  • Pelvik muayene. Doktor, üreme organlarını kitleler, büyümeler veya diğer anormallikler açısından görsel ve manuel olarak inceler.
  • Kan testleri. Kan testleri ile hormon seviyesi, androjen seviyesinde yükselme, glikoz toleransını ve açlık kolesterol ve trigliserit düzeyleri ölçülür.
  • Ultrason. Yumurtalıklarınızın görünümü ve rahim iç yüzeyinin kalınlığını kontrol edilir.

PCOS tanısı konduğunda komplikasyonlar için ek olarak şu testler önerilebilir.

  • Kan basıncı, glikoz toleransı ve kolesterol ve trigliserit düzeylerinin periyodik kontrolleri
  • Depresyon ve anksiyete taraması
  • Obstrüktif uyku apnesi taraması

Tedavi

PCOS tedavisi kısırlık, kıllanma, akne veya obezite gibi semptonların azaltılmasını amaçlar. Spesifik tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri veya ilaçları içerebilir.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Doktorunuz, düşük kalorili bir diyet ile orta düzeyde egzersiz aktiviteleri ile kilo vermeyi önerebilir. Kilonuzda mütevazı bir azalma bile - örneğin, vücut ağırlığınızın yüzde 5'ini kaybetmek - durumunu iyileştirebilir. Kilo vermek, PCOS için önerdiği ilaçların etkinliğini de artırabilir ve kısırlığa yardımcı olabilir.

İlaçlar

Adet döngüsünü düzenlemek için ilaçlar önerilebilir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER

SAĞLIK KURUMLARINDA HİJYEN YÖNETİMİ

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

İLGİLİ DOKTORLAR/UZMANLAR

Doç.Dr. Kudret ERKENEKLİ

Kadın Hastalıkları ve Doğum

Op.Dr. Övgü DOĞAN

Kadın Hastalıkları ve Doğum