Enjeksiyon, Damar Yolu Açma Gibi Basit Tıbbi Müdahalelerden Önce Hastanın Yazılı Onamının Alınması Zorunlu Mu?

Enjeksiyon, Damar Yolu Açma Gibi Basit Tıbbi Müdahalelerden Önce Hastanın Yazılı Onamının Alınması Zorunlu Mu?

Bilindiği üzere tüm tıbbi müdahalelerin hukuka uygun hale gelmesinin ilk koşulu; hastanın, tıbbi müdahalenin tüm ayrıntıları, olası sonuçları, alternatif tedavi yöntemleri, tedavinin yapılmaması halinde meydana gelebilecek olası sonuçlar  vb. hakkında bilgilendirilmesi ve rızasının alınmasıdır. Aksi halde yapılan müdahale kişinin vücut bütünlüğünün ihlali olarak nitelendirilecek, Anayasa ve yasalara aykırı olacaktır. Bu durumda meydana gelebilecek olumsuz sonuçlardan ise sağlık çalışanının hiçbir kusuru tespit edilemese dahi sorumluluğu doğabilecektir.

Ameliyat gibi büyük ve risk oranı yüksek tıbbi müdahalelerde hastanın yazılı onamının alınması neredeyse istisnasız olarak uygulanmaktadır.

Peki enjeksiyon, damar yolu açılması, pansuman gibi basit tıbbi müdahalelerde de hastanın yazılı onamının alınması zorunlu mudur?

Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 10/06/2019 tarihinde yayımlanan Genelge ile enjeksiyon uygulamalarının büyük cerrahi işlem olmaması nedeniyle hastaların (uygulamadan önce) sözel olarak bilgilendirilmesinin yeterli olduğu, tedavi eden hekim tarafından reçete edilen bir enjeksiyon talebi varsa, reçete görüldükten sonra hastanın yazılı onamı alınmaksızın enjeksiyonun yapılabileceği talimatlandırılmış idi.

Ancak Danıştay ve Yargıtay’ın birçok kararında; 

* Kas içi enjeksiyon uygulamasının, başka rahatsızlıkların tedavisi için başvurulan ancak sonrasında hastada daha önce bulunmayan arazların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilen, bu anlamda ciddi risk taşıyan bir uygulama olduğu, hastalara ilaç verilme yollarından biri olan bu uygulamanın sağlık kuruluşlarında sıklıkla tercih edildiği, bu yolun belirlenmesi kararının hekimlerce alındığı, hastanın bu yöntemin tercih edilmesinde iradesinin de bulunmadığı,

* Sağlık personelinin yapılan enjeksiyonda uygulama hatasının tespit edildiği durumlarda idarenin hizmet kusuru nedeniyle sorumlu olacağı ve ilgili personele rücu imkanı doğacağı,

* Tıbbi bir hatanın tespit edilememesi durumunda ise, bünyesinde bu denli risk taşıyan ancak vazgeçilemeyen bir uygulama sonucu ortaya çıkan zararın sosyal hukuk devleti olma ve hakkaniyet gereği kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmininin gerektiği,

* Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Hekimlik Meslek Etiği Kuralları ve Hasta Hakları Yönetmeliği gibi birçok ulusal ve uluslararası yasal düzenleme gereği  herhangi bir tıbbi müdahaleye başlamadan önce kişilerin yapılacak işlemlerle ilgili riskleriyle birlikte aydınlatılarak rızalarının alınmasının öngörüldüğü,

* Enjeksiyon uygulamalarından kaynaklanan komplikasyon durumlarında, enjeksiyonun hatalı bölgeye uygulanmamış olması ve sağlık çalışanının uygulamada kusuru bulunmasa dahi enjeksiyon uygulamasından önce risklerin anlatılıp davacıdan yazılı onamın alınmamış olması durumunda, davacının aydınlatılarak onay verme hakkının elinden alınmış olacağı ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinin yürütülen sağlık hizmetinin gereği gibi işletilmediği anlamına geleceğinden tazminata hükmedilmesi gerektiği yönünde kararlar verilmiştir.

Akabinde Haziran 2020 tarihinde Sağlık Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yazılan görüş yazısında, hizmet kusuru sebebiyle salt enjeksiyon yapılmadan önce bilgilendirilmiş onamın alınmamış olmasına binaen Sağlık Bakanlığı aleyhine tazminat ödenmesine hükmedildiği, bu nedenle  enjeksiyon ve damar yolu açma gibi küçük tıbbı ameliyeler de dahil, bütün tıbbî işlemler için ilgililerin bilgilendirilmiş yazılı onamlarının alınmasının ispat bakımından uygun olacağı ifade edilmiştir.

Netice olarak, Yargı kararları ve Sağlık Bakanlığının görüşü doğrultusunda sağlık çalışanlarının enjeksiyon, damar yolu açma gibi her türlü basit tıbbi müdahaleyi yapmadan önce hastayı müdahalenin olası sonuçları hakkında usulüne uygun olarak aydınlatması ve yazılı onam belgesi almasının faydalı olacağı değerlendirilmektedir.

Sağlıklı günler dileğiyle.

Av. Selvi ÖZÇETİN

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER

HASTA HAKLARI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

İLGİLİ DOKTORLAR/UZMANLAR

Av. Selvi ÖZÇETIN

Sağlık Hukuku Uzmanı