Abdominal Aort Anevrizması Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Abdominal Aort Anevrizması Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Abdominal aort anevrizması (genişlemesi), vücuda (aort) kan sağlayan ana damarın alt kısmında genişlemiş bir alandır. Aort, kalbinizden göğsünüzün ve karnınızın ortasından geçer.

Aort, vücuttaki en büyük kan damarıdır, bu nedenle yırtılmış bir abdominal aort anevrizması, yaşamı tehdit eden kanamaya neden olabilir.

Anevrizmanın büyüklüğüne ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlı olarak tedavi, nöbet tutmadan acil ameliyata kadar değişir.

Belirtileri

Abdominal aort anevrizmaları genellikle semptom olmadan yavaş büyür ve tespit edilmesini zorlaştırır. Bazı anevrizmalar asla kopmaz. Çoğu küçük başlar ve küçük kalır; diğerleri zamanla genişler, bazıları hızla.

Büyüyen bir abdominal aort anevrizmanız varsa şunları fark edebilirsiniz:

  • Karnınızda veya karnınızın yan tarafında derin, sürekli ağrı
  • Sırt ağrısı
  • Göbek deliğinizin yanında bir nabız

Ne zaman bir doktora görünmeli

Ağrınız varsa, özellikle ağrı ani ve şiddetli ise, derhal tıbbi yardım alın.

Anevrizma Nedenleri

Anevrizmalar, aort boyunca herhangi bir yerde gelişebilir, ancak aort anevrizmalarının çoğu, aortunuzun karnınızda bulunan kısmında meydana gelir. Aort anevrizmasının gelişmesinde aşağıdakiler dahil bir dizi faktör rol oynayabilir:

  • Arterlerin sertleşmesi (ateroskleroz). Ateroskleroz, bir kan damarının iç yüzeyinde yağ ve diğer maddeler biriktiğinde ortaya çıkar.
  • Yüksek tansiyon. Aortun duvarlarına zarar verebilir ve onu zayıflatabilir.
  • Kan damarı hastalıkları. Bunlar kan damarlarının iltihaplanmasına neden olan hastalıklardır.
  • Aortta enfeksiyon. Nadiren bakteri veya mantar enfeksiyonu abdominal aort anevrizmalarına neden olabilir.
  • Travma. Örneğin, bir araba kazasında olmak, abdominal aort anevrizmalarına neden olabilir.

Risk faktörleri

Abdominal aort anevrizması risk faktörleri şunları içerir:

  • Tütün kullanımı. Sigara en güçlü risk faktörüdür. Aort duvarlarını zayıflatarak yalnızca aort anevrizması geliştirme riskini değil, aynı zamanda yırtılma riskini de artırabilir. Ne kadar uzun süre ve daha fazla tütün içerseniz veya çiğnerseniz, aort anevrizması geliştirme şansı o kadar artar.
  • Yaş. Bu anevrizmalar en sık 65 yaş ve üstü kişilerde görülür.
  • Erkek olmak. Erkekler, kadınlardan çok daha sık abdominal aort anevrizmaları geliştirir.
  • Beyaz olmak. Beyaz olan kişilerde abdominal aort anevrizması riski daha yüksektir.
  • Aile öyküsü. Ailede abdominal aort anevrizması öyküsü olması, bu duruma sahip olma riskinizi artırır.
  • Diğer anevrizmalar. Dizin arkasındaki arter veya göğüsteki aort gibi başka bir büyük kan damarında anevrizma olması, abdominal aort anevrizması riskinizi artırabilir.

Komplikasyonlar

Aort duvarının bir veya daha fazla katmanındaki yırtıklar (aort diseksiyonu) veya rüptüre bir anevrizma ana komplikasyonlardır. Bir yırtılma, yaşamı tehdit eden iç kanamaya neden olabilir. Genel olarak, anevrizma ne kadar büyükse ve ne kadar hızlı büyürse, yırtılma riski o kadar artar.

Aort anevrizmanızın yırtıldığı belirti ve semptomlar şunları içerebilir:

  • Yırtılma hissi olarak tanımlanabilecek ani, yoğun ve kalıcı karın veya sırt ağrısı
  • Düşük kan basıncı
  • Hızlı nabız

Aort anevrizmaları ayrıca sizi bölgede kan pıhtıları geliştirme riski altına sokar. Bir anevrizmanın iç duvarından bir kan pıhtısı gevşerse ve vücudunuzun başka bir yerindeki bir kan damarını tıkarsa, ağrıya neden olabilir veya bacaklara, ayak parmaklarına, böbreklere veya karın organlarına kan akışını engelleyebilir.

Önleme

Aort anevrizmasını önlemek veya aort anevrizmasının kötüleşmesini önlemek için aşağıdakileri yapın:

  • Tütün ürünleri kullanmayın. Sigara içmeyi veya tütün çiğnemeyi bırakın ve ikinci el sigara içmekten kaçının.
  • Sağlıklı diyetle beslen. Çeşitli meyve ve sebzeler, tam tahıllar, kümes hayvanları, balık ve az yağlı süt ürünleri yemeye odaklanın. Doymuş yağlardan, trans yağlardan kaçının ve tuzu sınırlayın.
  • Kan basıncınızı ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun. Doktorunuz reçeteli ilaçlar verdiyse, talimatlara göre alın.
  • Düzenli egzersiz yapın. Haftada en az 150 dakika orta derecede aerobik aktivite yapmaya çalışın. Aktif olmadıysanız, yavaşça başlayın ve toparlanın. Sizin için hangi tür aktivitelerin uygun olduğunu doktorunuzla konuşun.

Aort anevrizması riski altındaysanız, doktorunuz kan basıncınızı düşürmek ve zayıflamış arterlerdeki stresi azaltmak için ilaçlar gibi başka önlemler önerebilir.

Teşhis

Abdominal aort anevrizmaları genellikle başka bir nedenle muayene sırasında veya kalp veya karın ultrasonu gibi rutin tıbbi testler sırasında bulunur.

Abdominal aort anevrizmasını teşhis etmek için doktorlar tıbbi ve aile geçmişinizi gözden geçirecek ve fizik muayene yapacaklar. Doktorunuz aort anevrizmanız olduğundan şüphelenirse, aşağıdakiler gibi özel testler bunu doğrulayabilir.

  • Karın ultrasonu. Bu test en yaygın olarak abdominal aort anevrizmalarını teşhis etmek için kullanılır. Bir teknisyen karnınızın etrafında bir asa (dönüştürücü) hareket ettirirken siz bir masaya yatarsınız. Ultrason, görüntüleri bir bilgisayar ekranına göndermek için ses dalgalarını kullanır.
  • CT tarama. Bu ağrısız test doktorunuza aortunuzun net görüntülerini sağlayabilir ve bir anevrizmanın boyutunu ve şeklini tespit edebilir. CT taraması sırasında, halka şeklindeki bir makinenin içindeki bir masaya yatarsınız. CT taraması, vücudunuzun enine kesit görüntülerini üretmek için X ışınları üretir. BT resimlerinde (CT anjiyografi) arterlerinizi daha görünür kılan kan damarlarınıza enjekte edilen kontrast boya olabilir.
  • MRI. Bu testte, bir makineye kayan hareketli bir masanın üzerinde yatarsınız. Bir MRI, vücudunuzun resimlerini yapmak için manyetik bir alan ve radyo dalgası enerjisi darbeleri kullanır. Kan damarlarınıza, onları daha görünür hale getirmek için enjekte edilmiş bir boya olabilir (manyetik rezonans anjiyografi).

Abdominal aort anevrizması taraması

Erkek olmak ve sigara içmek abdominal aort anevrizması riskini önemli ölçüde artırır. Tarama önerileri değişiklik gösterir, ancak genel olarak:

  • Hiç sigara içmiş 65 ila 75 yaşları arasındaki erkekler, karın ultrasonu ile tek seferlik tarama yaptırmalıdır.
  • Hiç sigara içmemiş 65 ila 75 yaşları arasındaki erkekler için, doktorunuz genellikle ailede anevrizma öyküsü gibi diğer risk faktörlerine dayalı olarak karın ultrasonu ihtiyacına karar verecektir.

Hiç sigara içen veya ailesinde abdominal aort anevrizması öyküsü olan 65-75 yaş arası kadınların abdominal aort anevrizması taramasından fayda sağlayıp sağlamayacağını belirlemek için yeterli kanıt yoktur. Risk faktörlerinize göre ultrason taraması yaptırmanız gerekip gerekmediğini doktorunuza sorun. Genelde hiç sigara içmemiş kadınların durumu için taranmasına gerek yoktur.

Tedavi

Tedavinin amacı - tıbbi izleme veya cerrahi - anevrizmanızın yırtılmasını önlemektir. Hangi tedaviyi alacağınız, aort anevrizmasının boyutuna ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlıdır.

Tıbbi izleme

Abdominal aort anevrizmanız küçükse ve semptomlarınız yoksa doktorunuz bu seçeneği önerebilir. Anevrizmanızın büyüyüp büyümediğini kontrol etmek için düzenli randevularınız olacak ve anevrizmanızı kötüleştirebilecek yüksek tansiyon gibi diğer tıbbi durumları yönetmek için tedaviniz olacak.

Anevrizmanızın boyutunu kontrol etmek için düzenli görüntüleme testlerine ihtiyacınız olacak. Anevrizmanızın teşhisi konulduktan en az altı ay sonra ve düzenli takip muayenelerinde karın ultrasonu yaptırmayı bekleyin.

Ameliyat

Anevrizmanız 1,9 ila 2,2 inç (4,8 ila 5,6 santimetre) veya daha büyükse veya hızla büyüyorsa genellikle onarım önerilir. Ayrıca mide ağrısı gibi belirtileriniz varsa veya sızıntı yapan, hassas veya ağrılı bir anevrizmanız varsa doktorunuz ameliyat önerebilir.

Anevrizmanın yeri ve boyutu, yaşınız ve sahip olduğunuz diğer durumlar gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak onarım seçenekleri şunları içerebilir:

  • Açık karın ameliyatı. Bu, aortun hasarlı kısmının çıkarılmasını ve yerine dikilen sentetik bir tüp (greft) ile değiştirilmesini içerir. Tam iyileşme muhtemelen bir ay veya daha uzun sürer.
  • Endovasküler onarım. Bu daha az invaziv prosedür daha sık kullanılır. Doktorlar, bacağınızdaki bir arterden geçen ve aortunuza giren ince bir tüpün (kateter) ucuna sentetik bir greft takarlar.

           Greft - metal bir ağ desteği ile kaplı dokuma bir tüp - anevrizma yerine yerleştirilir, genişletilir ve yerine sabitlenir. Anevrizmanın yırtılmasını önlemek için aortun zayıflamış bölümünü güçlendirir.

           Endovasküler cerrahi, anevrizması olan kişilerin yaklaşık yüzde 30’u için bir seçenek değildir. Endovasküler cerrahiden sonra, onarımın sızıntı yapmadığından emin olmak için düzenli görüntüleme testlerine ihtiyacınız olacak.

Uzun vadeli sağkalım oranları hem endovasküler cerrahi hem de açık cerrahi için benzerdir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Abdominal aort anevrizması için, doktorunuz kan basıncınızı aşırı derecede yükseltmemek için ağır kaldırmaktan ve kuvvetli fiziksel aktiviteden kaçınmanızı önerecektir, bu da anevrizmanız üzerinde daha fazla baskı oluşturabilir.

Stres kan basıncınızı yükseltebilir, bu nedenle çatışmalardan ve stresli durumlardan kaçınmaya çalışın. Hayatınızda özellikle duygusal bir dönemden geçiyorsanız, doktorunuza bildirin çünkü kan basıncı seviyenizin çok yükselmesini önlemek için ilaçlarınızın ayarlanması gerekebilir.

Abdominal aort anevrizması geçirmekten endişeleniyorsanız, doktorunuzdan randevu alın.

Randevunuza hazırlanmanıza yardımcı olacak bazı bilgiler.

Randevu alırken, diyetinizi kısıtlamak gibi önceden yapmanız gereken bir şey olup olmadığını sorun. Örneğin bir ultrason veya ekokardiyogramdan önce oruç tutmanız gerekebilir.

Bir listesini yap:

  • Abdominal aort anevrizması ile ilgisi olmayanlar dahil semptomlarınız ve başladıkları zaman
  • Ailede kalp hastalığı veya anevrizma geçmişi dahil olmak üzere önemli kişisel bilgiler
  • Dozlar dahil aldığınız tüm ilaçlar, vitaminler veya diğer takviyeler

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK EĞİTİMLER

YAŞLI VE HASTA BAKIMI KURSU - SERTİFİKALI UZAKTAN EĞİTİM

Türkiye Sağlık Vakfı Onaylı Sertifikalı Eğitim

İLGİLİ DOKTORLAR/UZMANLAR

Doç.Dr. Serkan Burç DEŞER

Kalp ve damar cerrahisi

Prof.Dr. Haşmet BARDAKÇI

Kalp Ve Damar Cerrahisi